Boekbesprekingen
 
Titel: Ozeane der Welt, Reportagen aus den schönsten Tauchrevieren
Auteur: Angelo Mojetta
Uitgever: Delius Klasing, Edition Naglschmid, Bielefeld, Duitsland
Formaat: 30 x 27 cm, gebonden, met omslag, 200 pagina's, 266 kleurenfoto's, 11 kaarten en 10 illustraties
ISBN: 3-7688-1205-7
Prijs: DM 88,00 = ƒ 110, incl. BTW
Dit boek is oorspronkelijk in het Italiaans uitgekomen in 1998, het jaar dat door de VN uitgeroepen was als 'jaar van de oceanen', en is nu vertaald in het Duits. De schitterende foto's zijn van gerenommeerde Italiaanse onderwaterfotografen. De reportage over de verschillende duiklocaties volgt de geologische ontstaansgeschiedenis van de oceanen: te beginnen met de geschiedenis van de Tethys-zee (de oerzee van 270 miljoen jaar geleden), de Stille Oceaan (Papua Nieuw-Guinea, Galapagos Eilanden, Nieuw-Caledonië), de Caribische Zee, dan de Indische Oceaan (Malediven), de Middellandse Zee (met veel wrakken, o.a. in de Golf van Genua dat van de olietanker 'Haven' uit 1991, dat ondertussen al aardig met allerlei dieren begroeid is) en eindigt ten slotte in de Rode Zee, geologisch gezien de jongste zee, waarvan het ontstaansproces nog voortduurt (de auteur verwacht dat de Rode Zee over miljoenen jaren zal uitgroeien tot een oceaan). Naast de reportages worden ook diverse thema's behandeld, telkens op een dubbele pagina: camouflage, zintuigen, symbiose, voortplanting, verdediging, biotopen, zeegrasvelden, en ten slotte de gevaren die de zeeën bedreigen. Met Nieuw-Guinea als voorbeeld wordt de invloed van watervertroebeling besproken en vergeleken met het kristalheldere water van de Bismarck en Salomons Eilanden. Op de Galapagos Eilanden is nog minder dan 20% van de soorten endemisch. In de Stille Oceaan worden ook de ca 15 m diepe kelpwouden voor de kust van Californië besproken, die natuurlijk voor een aquarist niet na te bootsen zijn. In het Caribisch gebied zijn de mangrovebossen van essentieel belang, omdat ze de overmatige voeding uit de rivieren opnemen, zodat de koraalriffen geen last hebben van troebel water. Met de Malediven als voorbeeld wordt de mens gewezen op zijn verantwoordelijkheid om de riffen ongeschonden en niet vervuild te laten voortbestaan. De Middellandse Zee is zeer interessant, omdat dit overblijfsel van de Tethys-zee tijdens de ijstijden grotendeels droog gestaan heeft. Er zijn toen o.a. druipsteengrotten gevormd, die nu onder water teruggevonden worden.
De belangrijkste trefwoorden zijn opgenomen in een register op de laatste pagina. Het boek is in eerste instantie geschreven voor duikers, maar is ook voor zeeaquaristen en natuurliefhebbers in het algemeen een informatief en prachtig geïllustreerd boek. Toegegeven, voor die prijs mag dat ook wel.
 
Titel: Basisboek Aquariumhouden
Auteur: Claus Schaefer
Uitgever: Tirion - Areopagus
Formaat: 127 pag., 23 x 16,5 cm
Uitvoering: genaaid en gebonden
ISBN: 90 5210 343 7
Prijs: ƒ 39,50
Uitgeverij Tirion beweegt zich actief op het gebied van vivaristiek. Naast enkele op meer specifieke visgroepen gerichte titels verscheen in 1999 van Claus Schaefer het Basisboek Aquariumhouden. Een boek dat we graag aanbevelen. De inhoudsopgave is kort en krachtig: Het aquarium, De techniek, Onderstel en plaatsing, De inrichting, Het water, De planten, Visverzorging, Klein vislexicon, Problemen en plagen, en tot slot: een voorbeeld uit de praktijk. Van begin tot einde proberen auteur en vertaler/bewerker (Peter Heukels) hun opzet waar te maken. Dat gebeurt doordacht en zorgvuldig. Zo stellen we vast dat aan dekruit, afmetingen, techniek en inrichting aandacht wordt besteed, met kadertjes voor goede raad. Helaas valt het tegen dat in het begin bij de keuze van de bak een bekende vergissing wordt gemaakt. Het is een feit dat volglasaquaria (accubakken) nauwelijks in de handel verkrijgbaar zijn. Die koop je misschien nog als kweekbak bij bloemist of warenhuis. Er wordt echter gesteld dat de handel nog maar twee soorten aquaria verkoopt, nl. plastic bakjes en volglasaquaria. Hiermee worden gelijmde aquaria bedoeld en er wordt zelfs aandacht besteed aan de kittechniek. Volglazen aquaria zijn nooit groter dan 60 cm lang, de accubakken zijn meestal korter, maar zijn goed schoon te houden en hoewel het gegoten glas vervormt, zijn ze ideaal als kweekbak of studieaquarium. Het gebruik van volglasaquaria voor gelijmde aquaria is een af te raden gewoonte.
Onder het hoofdstuk techniek wordt genoemd wat u beslist nodig hebtt of zou kunnen hebben: thermometer, emmer en slang. Volkomen overbodig zijn plastic planten, scheepswrakken, schatkisten, enzovoort. Veel planten worden genoemd. Over volgorde en Nederlandse namen valt misschien te twisten, maar de meeste bekende planten zijn afgebeeld. Over visverzorging en viskeuze wordt kort maar duidelijk informatie gegeven. In een voorbeeld uit de praktijk kan men ten slotte van het vroegste begin tot de visbezetting het nieuw inrichten van een aquarium volgen. En bovendien worden het adres van onze NBAT en de namen van enkele gespecialiseerde verenigingen - zoals de WAP, Werkgroep Aquatische Planten, en van de Belgische Bond achterin vermeld. Een prettig boek, niet te duur en vol nuttige gegevens. Aanbevolen!
 

Kenmerken bede Ratgeber
Uitgever: bede Verlag, Ruhmannsfelden, Duitsland
Formaat: boek A4, ongeveer 90 tot 130 pag., gebonden
Prijs: ƒ 40,00 tot ƒ 50,00
Compacte, duidelijke, eenvoudige en fraaie serie met goede informatie. Een overzicht van deze Duitse reeks, waarin onlangs enkele nieuwe delen verschenen:

- AQUARISTIEK, VISSEN -
RG 101: Ratgeber Diskus-Zucht
RG 102: Malawi-Cichliden-Zucht
RG 103: Zierfische richtig futtern
RG 104: Ratgeber Riffaquarien
RG 111: Erfolg mit Buntbarschen
RG 112: Erfolg mit Zwergcichliden
RG 113: Erfolg mit Diskusfischen
RG 114: Erfolg mit Riffaquarien
RG 119: Ratgeber Regenbogenfische
RG 121: Tanganjikacichliden
RG 122: Diskus im Schauaquarium
RG 124: Ratgeber Kampffische
RG 126: Rund um den Diskus
RG 127: Süszwasserrochen
RG 129: Ratgeber Salmler
RG 131: Amanos Naturaquarien
RG 132: Diskus im Naturaquarium
RG 135: Ratgeber Welse
RG 136: Ratgeber Killifische
RG 137: Südamerikanische Groszcichliden
- AQUARISTIEK, VISSEN -
RG 139: Ratgeber Zwergcichliden
RG 140: Faszination Aquarium
RG 141: Malawiseecichliden

- TERRARISTIEK, HERPETOLOGIE -
RG 105: Ratgeber Paludarium
RG 106: Europäïsche Landschildkröten
RG 107: Ratgeber Wassernattern
RG 108: Ratgeber Pfeilgiftfrösche
RG 116: Ratgeber Grune Leguane
RG 117: Wasser- & Landschildkröten
RG 120: Ratgeber Riesenschlangen
RG 123: Ratgeber Abgottschlangen
RG 133: Ratgeber Trugnattern
RG 134: Schildkröten-krankheiten

- GELEEDPOTIGE DIEREN -
RG 128: Vogelspinnen & Skorpione
RG 138: Krebse, Krabben, Garnelen
RG 142: Exotische Käfer
Hiervan bespreken we voor u:
Titel: Ratgeber Wassernattern. - Die Unterfamilie Natricinae
Auteur: Dieter Schmidt
Omvang: 88 pag. (verschenen in 1996)
ISBN: 3-927 997-75-7
Natrix natrix is onze ringslang, alom bekend als stamhouder en naamgever van de gehele familie. Gelukkig gaat het in ons land weer redelijk goed met deze soort, ook in de Randstad! Maar terraristisch hebben we veeleer belangstelling voor kousenbandslangen, die ook tot deze groep behoren. Schmidt beschrijft de verzorging van een aantal soorten en geeft een tabel met alle geslachten en met herkomst, voedsel, leefgewoonten en biotoop van de interessantste soorten, zodat de terrarist snel gegevens kan vinden. Handig en nuttig!
 
Titel: Ratgeber Exotische Käfer
Auteur: Arndt Löwenberg
Omvang: 104 pag. (december 1999)
ISBN: 3-933 646-44-8
In tegenstelling tot het vorige boek is dit gloednieuw en een van de redenen om aan de reeks aandacht te besteden. Löwenberg behandelt de verzorging en kweek van enkele groepen tot de familie Scarabaeidae behorende en in terraria verzorgde kevers: de Goliathkevers, reuzenkevers en rozenkevers; een aantal door formaat, levenswijze en kleur opvallende torren.
De Coleoptera (kevers of torren ofwel schildvleugelige) vormen ongeveer eenderde deel van alle bekende diersoorten! Het is de grootste en zonder meer de belangrijkste groep insecten. De geleedpotige, waarvan insecten weer de grootste groep vormen, zijn hoog ontwikkelde, naast gewervelde, volgens een ander evolutiebouwplan gevormde (beslist niet lagere) dieren. Löwenberg schetst de levenscyclus en toont zowel larven als popstadia. Interessant om weer eens te zien dat een keverpop eigenlijk een volkomen ander tussenstadium is dan de bekendere vlinderpoppen. Men kent of erkent van insecten in wezen twee vormen van gedaanteverwisseling, nl. de volledige gedaanteverwisseling en de onvolledige of meer geleidelijke gedaanteverwisseling. Bv. vliegen en vlinders kennen een kenmerkende volledige gedaanteverwisseling met de stadia larve (made, rups) pop en imago of volwassen insect. Tijdens het ogenschijnlijke ruststadium van de pop wordt het lichaam inwendig omgevormd en uit de pophuid komt vrij plotseling een volledig gevormde vlieg of vlinder te voorschijn. Wantsen bijvoorbeeld doen het heel anders: ze kennen weliswaar een gedaanteverwisseling, maar geleidelijk veranderen ze van nymfe in imago. Bij elke vervelling worden vleugels wat meer volwassen gevormd en de overgang is minder abrupt, want een ruststadium ontbreekt als tussenvorm. Het volwassen insect kruipt niet kant en klaar uit een pophuid. Kevers kennen een soort tussenvorm tussen de volledige en de onvolledige gedaanteverwisseling, de tussenvorm tussen de keverlarve (bv. bekend als emelt of meelworm) is een langzaam in kevervorm veranderende 'pop' die aan de buikzijde tussen de poten al de latere dekschilden laat zien. Na aandacht te hebben besteed aan de levenscyclus en terrariumverzorging, behandelt de auteur een aantal soorten en geeft goed inzicht in herkomst en levenswijze. Een weldoordacht boek.
 
Titel: Krebse, Krabben und Garnelen im Süßwasseraquarium
Auteur: Hans Gonella
Omvang: 96 pagina's (1999)
ISBN: 3-931 792-87-0
Omdat er over het houden van kreeften, krabben en garnalen nog maar erg weinig gepubliceerd is, bespreken we ook deze uitgave, die de volgende onderwerpen behandelt: systematische indeling van de kreeftachtige, de families van de zoetwaterkreeften, betekenis voor de mens, het houden in aquaria, waaraan het aquarium moet voldoen, verzorging en kweek, ziekten en beschadigingen, het gedrag van kreeften, krabben en garnalen, slotopmerkingen, literatuuroverzicht en een trefwoordenregister. Van de Crustaceeën zijn vooral de 'tienpootjes' (kreeften, krabben en garnalen) ons iets beter bekend en worden vooral garnalen veel gehouden in aquaria ter bestrijding van algen; denk maar aan de soorten Caridina, Macrobrachium, Ataya en Atyopsis, behorende tot de familie Atyidae, zoetwatergarnalen. Maar ook de bladpootkreeftjes (zoals Daphnia), roeipootkreeftjes (zoals Cyclops) zijn ons welbekend als voedseldiertjes. En natuurlijk kennen we de karperluis (als parasiet) en de waterpissebedden als vijverbewoners. De auteur waarschuwt ervoor rivierkreeften, zoals Procambarus clarkii uit Noord-Amerika, uitsluitend in aquaria te houden en zeker niet in een vijver, want ze kunnen zich over flinke afstanden over land verplaatsen en zouden een bedreiging kunnen vormen voor onze inheemse waterfauna. Een boek dat echt in een behoefte voorziet en zeer aan te bevelen is voor hen die de Duitse taal vlot lezen.
 
Titel: Vogelspinnen & Skorpione
Auteur: Herbert Axelrod (uit het Amerikaans vertaald in het Duits, bewerkt en geïllustreerd door bede Verlag)
Omvang: 95 pagina's (1999)
ISBN: 3-931 792-40-4
Nog een recente Ratgeber, deze keer met opvallend veel foto's van overwegend Duitse terraristen, maar ook enige van Patricia Koenen en Marco Raven uit Brunssum. Het boek behandelt de volgende onderwerpen: inleiding, omgaan met spinnen, het terrarium, het verzorgen, vogelspinnengif, voeding, vervelling, geslachtsbepaling, kweek, verwondingen en ziektes, goed houdbare vogelspinsoorten, schorpioenen, het juiste terrarium, de juiste voeding, de keuze van een schorpioen, functie van de ledematen, partnerkeuze en paring, het hanteren van schorpioenen en enige interessante schorpioensoorten. Er is geen trefwoordenregister, maar dat wordt enigszins gecompenseerd door de overzichtelijke inhoudsopgave. Beide diergroepen staan bekend als 'griezels' (vogelspinnen grotendeels ten onrechte!) en dat is voor veel terraristen een uitdaging om ze te gaan houden. Om dat dan op de juiste wijze te doen, is dit een goede handleiding, althans als u de Duitse taal voldoende beheerst (wie dat niet doet, raadplege de korte, maar duidelijke aanwijzingen over deze dieren in Eugène Bruins' Terrarium- Encyclopedie, in 1999 uitgegeven bij REBO Productions, Lisse, voor slechts ƒ 17,95).
 
Titel: Barbelen en Danio's
Auteur: Ch.P. Steinle
Uitgever: Tirion
Formaat: 96 pag., 23 x 16,5 cm, gebonden
ISBN: 90 5210 359 3
Prijs: ƒ 9,50
Dit boek verscheen in een reeksje van vier en behandelt veel alom gehouden aquariumvissen. Ik bespreek het graag, omdat haast al deze 'beginnersvissen' interessant zijn en tot het standaardsortiment behoren. Ze bekoren mij. Helaas moeten we ook hier weer vaststellen dat titel en omslagtitel verschillen. Onduidelijk, jammer: wat u op de band van het boek ziet is niet de titel. Maar het is goed geschreven en vertelt ons iets over gedrag, over verwantschap en over verzorging in het aquarium. Echte beginnersvissen zijn wel de Chinese danio's, waarover oudere aquariumliteratuur vermeldde dat het voorntjes zijn en helemaal geen Danio's. Zo'n absolute uitspraak moet u altijd met een korreltje zout nemen. Ze zijn wel degelijk aan de echte Danio's verwant. De vissen in dit boek behoren tot de karperachtige: karperachtige van de oriëntaalse regio. Dus niet uit Europa of Azië ten noorden van de Himalaya, maar Zuid- en Zuid-Oost-Azië. Een gebied met tropisch of subtropisch klimaat. Deze zg. biogeografische regio vertoont verwantschappen met het westelijker en noordelijker gelegen Eurazië, maar heeft ook veel eigen kenmerken en de families hebben er vaak aparte vormen ontwikkeld, wat naamgeving bemoeilijkt. Waarom hierover uitgeweid? Wel, in dit boek ontmoeten we Puntius als naam voor barbelen. Een naam die in Duitsland veel, maar bij ons zelden wordt gebruikt. Auteurs in Zuid-Azië achten dit veelal ook de geldige naam, verder is de Engelstalige literatuur verdeeld.
Waarom deze onduidelijkheid? De baarddraden zijn verantwoordelijk! Barbarossa was de veelgevreesde Roodbaard. De Europese Barbeel, Barbus barbus, kreeg die naam om de baarddraden. Toen later allerlei verwante vissen zonder ofwel met andere aantallen baarddraden zijn ontdekt en beschreven, werd dus de naamgeving van belang. Ook spreekt men in Duitsland van een bak met 100 liter of bv. een 300 liter-aquarium. Dat van 300 l herkennen we als 100 x 50 x 60 cm, maar verder gebruiken wij niet zozeer de inhoud als wel de lengtematen. Dat is door de vertaler goed opgelost, want inhoud en lengte worden ons allebei gegeven.
Het resultaat is een lezenswaardig boek over barbelen en Danio's en over verwante groepen als Labeo, Rasbora, Sawbwa enzovoort. Van harte aanbevolen.