Boekbesprekingen
Titel:	Organiseer je eigen natuur
Ondertitel:	Wegwijzer voor natuurprojecten
Redactie:	Bas van Leeuwen en anderen
Uitvoering:	240 pagina's, 24,5 x 17 cm, gebonden, kleurenfoto's
Uitgeverij:	KNNV, Utrecht, 2000
ISBN:	90 5011 142 4
Prijs:	ƒ 69,90
Toen dit boek ter bespreking werd aangeboden, hebben wij ons afgevraagd of er voldoende aanwijzingen en handvatten voor de vijverliefhebber in zouden staan - dan wilden we het bespreken, anders niet. Het boek is ons toegezonden, maar er wordt weinig in vermeld dat bruikbaar is voor aquarist of vijverist. Ongetwijfeld nuttig voor degene die voor pogingen tot natuurherstel overleg met overheden en bureaucraten niet schuwt. Of die richtlijnen of regelgeving voor contact met instellingen aangereikt wil krijgen. Fondsen, regelgevingen subsidieverordeningen worden netjes op een rij gezet met een korte verklaring. Van het bureau LASER heben velen weleens gehoord, maar de naam wordt vaak verkeerd uitgesproken: Deze afkorting betekent nl. (Dienst) Landelijke Service voor Regelingen. Dat we de afkorting noch de volledige naam bij index of organisaties kunnen vinden, zullen we maar voor lief nemen. Bij het voluit noemen van RAVON (Reptielen-,Amfibieën- & Vissen-Onderzoek Nederland worden voor het gemak de vissen maar vergeten. Nuttig is dat bij het boek een CD-ROM met achtergrondinformatie behoort.
Titel:	Vlinder Encyclopedie
Auteur:	Wijbren Landman
Uitgever:	Rebo Productions, Lisse
Uitvoering:	272 pagina's, 23 x 16 cm, gebonden, kleurenfoto's
ISBN:	90 366 1179 2
Prijs:	ƒ 17,95
Weer zo'n schitterende 'encyclopedie' voor een zeer lage prijs. De auteur Wijbren Landman is bioloog met entomologie als specialisme en werkt in het Noorder Dierenpark in Emmen. Allereerst wordt uitgelegd wat vlinders zijn: schubvleugeligen, onderverdeeld in dag- en nachtvlinders, met een volledige gedaanteverwisseling (vlinder, ei, rups, pop, vlinder enz.). Daarna wordt een uitgebreid overzicht gegeven van het leven van de vlinders: lichaamsbouw, levenscyclus, vlinders en hun omgeving en hoe vlinders ongunstige tijden overleven; samen 43 pagina's. Dan volgen 204 pagina's met beschrijvingen van families, geslachten en soorten. Vrijwel allemaal zijn deze ook afgebeeld op één of meer foto's. Soms is zowel het mannetje als het vrouwtje afgebeeld, heel vaak zowel de boven- als de onderkant en soms ook de rups. Heel goed! Ten slotte is er een uitgebreid register op wetenschappelijke en Nederlandse namen. Daarbij vind ik het een pluspunt, dat ik bv. het groot koolwitje onder de letter k van koolwitje vind en niet onder de g van groot, zoals men in andere gidsen vaak aantreft en wat het opzoeken erg bemoeilijkt. Ik was al in het bezit van een 'Vlindergids', die inderdaad dit probleem vertoont en die alleen de ca 450 Europese dagvlinders behandelt. Natuurlijk moet men accepteren dat niet alle in de eigen omgeving voorkomende vlinders en rupsen in het boek te vinden zullen zijn. Zo zocht ik tevergeefs naar de jacobsvlinder en de eikenprocessierups. Maar toch is mijn conclusie dat dit boek veel meer biedt dan men voor de lage prijs zou verwachten en ik kan het dan ook warm aanbevelen aan iedere natuurliefhebber.
Titel:	Verspreiding van zaden
Auteurs:	F. Bouman en anderen
Uitvoering:	240 pagina's, 25 x 17 cm, gebonden, tekeningen en foto's
Uitgever:	KNNV-uitgeverij
ISBN:	90 5011 133 5
Prijs:	ƒ 59,50
Dit is geen vijverboek, maar heel wat planten blijken hun zaden via het water te verspreiden en daarom vermelden wij dit boek toch even. Zaadverspreiding door water kan zowel drijvend als door dieren. Zaden die o.a. drijvend door het water verspreid worden zijn bv. die van de gele lis, gerande schijnspurrie, drijvend fonteinkruid, lisdodde, riet, dotterbloem, waterdrieblad, kikkerbeet, zeeraket, watergentiaan, waterzuring, spiesmelde, biestarwegras. Verder zijn er nog veel andere verspreidingswijzen, zoals wind, de plant zelf en allerlei dieren. Heel interessant en als u geïnteresseerd bent, raden wij u dit boek van harte aan.
Titel:	Het zeewateraquarium
Ondertitel:	Aanschaf, verzorging, voeding, gedrag
Auteur:	Axel Tunze
Uitgeverij:	Tirion
Uitvoering:	64 pagina's, 20 x 16,5 cm, gelijmd
ISBN:	90 5210 389 5
Prijs:	ƒ 18,90
Ondanks het formaat is dit boekje toch nuttig. Vooral voor leken op het gebied van zeewateraquaria. Er staat in waaraan je je moet houden als je een zeewateraquarium wilt beginnen. Al met al behoeft een zeewateraquarium dezelfde verzorging als een zoetwateraquarium. Het boek behandelt alle aspecten van een zeewateraquarium, zij het niet uitgebreid, maar alle informatie die je moet weten, staat vermeld. Het eerste hoofdstuk behandelt de eerste stappen die moeten worden gezet om tot de aanschaf van een zeewateraquarium over te gaan. Vragen als 'heb ik er plaats voor, heb ik er tijd voor' en misschien de belangrijkste 'kan ik deze hobby bekostigen?' Want men moet rekening houden met de kosten. Die zijn een flink stuk hoger dan voor een zoetwateraquarium. Niet alleen de apparatuur die gebruikt moet worden, maar ook de inrichting kost veel geld. Zoals gezegd, de apparatuur behoeft veel aandacht, men moet zich goed laten voorlichten. Maar als het zeewateraquarium eenmaal loopt, is de verzorging niet moeilijker dan een zoetwateraquarium. Met behulp van dit boekje zal uw zeewateraquarium zeker een aantal jaren mee kunnen gaan.
Titel:	Walvissen en dolfijnen
Auteur:	Würtz en Repetto
Uitgeverij:	Zuid Boekproducties
Uitvoering:	167 pagina's, 29 x 21 cm, geïllustreerd
ISBN:	90 6248 986 9
Prijs:	ƒ 29,95
Het is jammer dat de aantallen van deze dieren ieder jaar teruglopen. Maar dit is niet de plaats om een betoog tegen de walvisvangst, hoewel ik Greenpeace een warm hart toedraag in deze strijd. Het boek begint met een hoofdstuk over mythes en realiteit. De serie 'Flipper' heeft ook veel aan de populariteit bijgedragen. Het boek behandelt alle aspecten van de walvisachtigen: van het ontstaan van de walvis tot het ontstaan van de cetologie (walviskunde). Ook staat een complete tabel vermeld, waarin de orde der walvissen wordt beschreven. Alle onderordes, families, geslachten en soorten staan vermeld. Alle onderdelen van de walvis worden vermeld: het skelet, de verschillende organen, voortplanting, sociaal gedrag. Het laatste hoofdstuk behandelt alle voorkomende walvisachtigen met een korte beschrijving (lengte, gewicht, leeftijd, draagtijd en verspreiding).
Titel:	Veldgids Nederlandse flora
Auteur:	Henk Eggelte
Uitvoering:	424 pagina's, 23 x 14 cm, gebonden, ruim 1800 tekeningen met steunkleur
Uitgever:	KNNV-Uitgeverij, Utrecht
ISBN:	90 5011 135 1
Prijs:	ƒ 69,50
Wij bespraken al de HHT, een flora die vooral bekend is onder geoefende plantenliefhebbers. De auteur van deze veldgids wilde een gemakkelijker determinatiesleutel bieden om vooral beginners tegemoet te komen. Hij is afgestapt van de 'dichotome' sleutel, waarbij telkens een keuze gemaakt moet worden uit twee omschrijvingen. In deze flora begint men te zoeken in de 'hoofdsleutel', die de flora verdeelt in gemakkelijk te onderscheiden groepen (A t/m O), waarbij de groepen E, F en G de waterplanten bevatten respectievelijk met witte of gekleurde bloemen, met groenige of bruinachtige bloemen en zonder bloemen. Heeft men bepaald in welke groep men de naam van een plant dient te zoeken, dan vindt men in die groepssleutel tot welke familie de plant behoort. Is dat een kleine familie, dan zijn zelfs meteen al de geslachts- en de soortnaam vermeld. Is het een grote familie, dan wordt verwezen naar de familiesleutel, waar men de geslachts- en soortnaam dan kan vinden. Voor de beginners is er een voorbeeld gegeven met de bosanemoon. De beschrijving is zeer summier en wil men zekerheid, dan is het wenselijk om een ander boek te raadplegen, waarin een uitgebreidere beschrijving en eventueel een kleurenfoto te vinden is. Verder moet men goed opletten of iets met dikke of dunne lettertjes gedrukt staat, want dat bepaalt of die eigenschap alleen voor die soort geldt of ook voor andere soorten in die groep kan kloppen. Zo zijn er nog diverse tekens waarop je dient te letten. Met deze veldgids kunnen alle wilde planten in Nederland en aangrenzende landen worden gedetermineerd, alsmede wat uitgestorven soorten die nog wel in heemtuinen e.d. aanwezig kunnen zijn. Niet opgenomen zijn mossen, algen (wieren) en andere niet-vaatplanten. Er zijn weinig synoniemen vermeld i.v.m. de beperkte ruimte. Verouderde namen, die nog wel heel gangbaar zijn, zijn tussen haakjes vermeld, bv. tweezaadlobbigen - Magnoliidae (Dicotylen). Bij de Nederlandse namen is bv. Kattestaart zonder tussen-n geschreven. Hier wordt dus het Groene Boekje gevolgd en helaas niet Van Dale, die het spellingsadvies van de biologen aanhoudt. In codevorm wordt aangegeven of een plant voorkomt op vochtige of droge, voedselrijke of voedselarme grond met hoge of lage pH. Ook wordt een indicatie gegeven van de zeldzaamheid. In bijlagen worden termen verklaard, vindt men de plantenfamilies op nummervolgorde en registers van Nederlandse en wetenschappelijke namen. Wil men de eigenschappen opzoeken van een bekende plant, dan is deze flora te beperkt en heeft men toch weer een ander boek nodig, maar voor het determineren van een onbekende plant lijkt mij deze flora handiger dan andere flora's.
Titel:	De wilde stad door 25 gerenommeerde auteurs
Ondertitel:	100 jaar natuur van Amsterdam
Uitgever:	KNNV
Uitvoering:	192 pagina's, 30 x 24 cm gebonden
ISBN:	90 5011 1432
Prijs:	ƒ 79,90
In januari 2001 was het precies 100 jaar geleden, dat E. Heimans en Jac. P. Thijsse het initiatief namen tot de oprichting van de Natuurhistorische Vereniging Amsterdam. Later in 1901 kwam ook de landelijke vereniging tot stand. Nu is ter ere van dit eeuwfeest een bijzonder en veelzijdig boek samengesteld. Veel facetten uit dit boek zijn ook van toepassing op elke grote stad met een dicht bebouwd centrum. Bijzonder interessant zijn de onderwerpen over amfibieën en reptielen. Het gedeelte over kreeften, krabben en garnalen geeft veel deskundige informatie. Zo zijn er binnen een onderzoeksperiode vanaf 1991 vijf soorten krabben in de Noordzeekanaalboezem verzameld, waaronder de prachtige blauwe zwemkrab. Deze krab komt van oorsprong voor aan de oostkust van Noord- en Zuid-Amerika. Boeiend is ook het gedeelte over de vissen van Amsterdam. Eveneens in 1991 is de eerste systematische inventarisatie van vissen uitgevoerd. Er werden 66 soorten waargenomen. Dit grote aantal heeft te maken met het bijzondere karakter van het water in Amsterdam: de watersamenstelling loopt van zoet via brak naar zout. In diepere delen van het Noordzeekanaal, het IJ en de westelijke havens is het water zout. Er is ook een leerzaam gedeelte over schelpdieronderzoek, fossielen rapen en slakken zoeken. Zo spoelen langs het IJsselmeer nog steeds gote hoeveelheden schelpen aan van mollusken, die in de vroegere Zuiderzee leefden. Opgespoten zand afkomstig uit de Noordzee herbergt vaak heel bijzondere schelpen; restanten van soorten, die vele duizenden jaren geleden leefden, in het Pleitoceen. Het boek bevat nog enkele boeiende hoofdstukken, maar het voert te ver om hierop in te gaan. Voor de natuurliefhebber in de breedste zin van het woord zeker een interessant boek met veel fraaie afbeeldingen.
Titel:	Grundkurs Terraristik
Auteur:	Astrid Falks
Uitgever:	Verlag Eugen Ulmer
Uitvoering:	125 pagina's, 23,5 x 17 cm, gebonden, 84 kleurenfoto's en 10 tekeningen.
ISBN:	3 8001 7476 6
Prijs:	DM 29,80 (ong. ƒ 37,50)
Dit is een deel uit de serie DATZ Terrarienbücher. Prima boeken over amfibieën en reptielen, die regelmatig door het Ulmer Verlag worden uitgegeven, zoals Amphibien und Reptilien Madagaskars, Krankheiten der Amphibien und Reptilien en Terrarien. In verschillende hoofdstukken worden behandeld: * De plaats van een terrarium en waar men bij aankoop op moet letten. * De wetgeving in Duitsland, die niet geheel maar gedeeltelijk ook in Nederland toepasbaar is: ook in Nederland zijn bij bepaalde dieren Citesdocumenten vereist. * De verschillende terrariumtypes. Techniek en beplanting. * De aanschaf van dieren die in het terrarium gehouden kunnen worden. * Voeding en het gebruik van vitamines en mineraalpreparaten. * Ziekten en voortplanting Ten slotte volgen een literatuurlijst, het adres van de DGHT, de Duitse Vereniging voor Herpetologie en Terrariumkunde, en een trefwoordenlijst. Dit boek is voor de beginnende terrariumhouder een aanrader als aanvulling op de terrariumencyclopedie van Eugène Bruins. Zeker aan te raden voor verenigingsbibliotheken. Er wordt duidelijk gewaarschuwd voor de aanschaf en het houden van bepaalde hagedissen en schildpadden, zoals weekschildpadden. Het lijkt mij nuttig om bij een eventuele herdruk of bij een vertaling in het Nederlands het wel in de tekst genoemde quarantaineterrarium nogmaals te vermelden bij het eerste onderbrengen van de dieren en de quarantainetijden en de verdere maatregelen tegen diverse ziekteveroorzakers zoals wormen duidelijk te vernoemen. Verder zou de stand van wetgeving, zoals die in Nederland op dit moment geldt, beschreven dienen te worden.
Titel:	Tauchreisef¨hrer Deutschland - Der Süden
Auteur:	Titus Müller/Roland Ahl
Uitgever:	Delius Klasing
Uitvoering:	128 pagina's, 21 x 14,8 cm, flexibel gebonden, 75 kleurenfoto's en 27 kaarten.
ISBN:	3-89594-075-5
Prijs:	DM 34,80 (ong. ƒ 44,00)
Bij duiken denkt men vaak aan tropische zeeën, waar een overvloed aan kleur menig aquarist tot het beoefenen van de duiksport heeft gebracht en menig duiker tot het aquariumhouden heeft doen overgaan. De afgelopen jaren lieten aquariumtijdschriften al zien, dat duiken in een Nederlandse sloot of een Duits meer ook allerlei interessante verschijningen oplevert. Het is bijzonder prettig dat uitgeverij Delius Klasing met enkele boeken over het duiken in Duitsland deze indruk zelfs overtreft. Dit boek bevat mooie foto's van 33 plaatsen, waar gedoken kan worden. Wat het boek ook voor aquariumhouders interessant maakt, is informatie over de plaatselijke flora en fauna, waarbij foto's van onze bekende en soms onbekende zoetwatervissen de totale kwaliteit van dit boek nog waardevoller maken. Duidelijk is dat de beide schrijvers veel ervaring met duiken hebben en die ervaring ook in de vorm van bruikbare adviezen geven. Dit geldt zowel voor de houding van duikers ten opzichte van de natuur als jaarlijkse bijzonderheden bij duikplekadressen waar men in geval van nood terecht kan. Iedereen die een keer in Duitsland in bovengenoemde gebieden gaat duiken, doet er goed aan dit boek aan te schaffen en te gebruiken.