Boekbesprekingen
Titel:	Waterplanten en waterkwaliteit
Auteurs:	F. Bloemendaal en J. Roelofs (red.)
Uitgever:	Stichting Uitgeverij Kon. Ned. Natuurhist. Ver.
Formaat:	18 x 24,5 cm, 190 pagina's, gebonden, 52 zwartwitfoto's, 42 tekeningen, 71 grafieken en 56 tabellen
ISBN:	90-5011-014-2
Prijs:	f 45,00 (f 37,50 voor KNNV-leden), excl. verzendkosten. Ook verkrijgbaar in de boekhandel.
Dit is geen nieuw boek, maar een 5de druk (1ste druk 1988). Ik was onlangs op een symposium over waterplanten aan de Universiteit van Nijmegen en daar werd mij door aquatische ecologen verzekerd dat het boek nog steeds actueel is, vandaar dat ik het hier aan u voorstel. De zeven auteurs zijn overwegend aquatisch ecologen, ieder met hun eigen specialisatie. Het boek bevat een voorwoord van prof. C. den Hartog en is verder in 13 hoofdstukken verdeeld: Structuur van waterplanten en hun vegetaties De invloed van waterplanten op hun omgeving Relaties tussen waterplanten en andere organismen Overlevingastrategieën van waterplanten Saliniteit en chemische typologie Organische koolstof Trofie Schadelijke stoffen Eutrofiëring en oligotrofiëring Waterverharding Waterverzuring Toepassing en biologische waterkwaliteitsbeoordeling en Beheer Een minpuntje is dat er geen verklarende woordenlijst in staat, zodat definities van diverse begrippen in het desbetreffende hoofdstuk gezocht moeten worden. Het woord 'helofyten' wordt bv. gedefinieerd in hoofdstuk 1, 'nekton' in hoofdstuk 3 en 'allelopathie' in hoofdstuk 8. Ook een index ontbreekt helaas. De verontreiniging van het Nederlandse oppervlaktewater is wellicht de laatste tien jaren iets afgenomen door beter beheer, maar in grote lijnen lijkt het boek mij inderdaad nog steeds heel actueel. De auteurs geven een overzicht van de betekenis van waterplanten voor het aquatisch milieu en om de waterkwaliteit aan af te lezen. De tekst is helder geschreven, zonder veel vakjargon, zodat het boek ook voor de gemiddelde natuurliefhebber goed leesbaar en zeer interessant is.
Titel:	ANWB-Natuurgids
Ondertitel:	Dieren- en plantengids voor heel Europa
Auteurs:	Ursula Stichmann-Marny en Erich Kretzschmar
Vertaling en bewerking:	Peter Heukels
Uitgever:	ANWB/Tirion
ISBN:	90-18-00786-2
Formaat:	11 x 18 cm, 448 pagina's, 1172 kleurenfoto's
Verkoopprijs:	f 29,95
Een handig in de jaszak mee te nemen dieren- en plantengids met meer dan 1000 soorten planten en dieren en hun belangrijkste kenmerken en wetenswaardigheden. Elke categorie (zoogdieren 20 pagina's, vogels 70, reptielen 4, amfibieën 8, vissen 10, ongewervelde dieren 112, bomen en struiken 30, kruidachtige planten 110, grasachtige planten 10, sporenplanten 8 en vruchten 18 pagina's) heeft een kleurcode, die op de omslag aangegeven is, waardoor snel opzoeken in het veld mogelijk is. Bovendien is achterin een register van Nederlandse en Latijnse namen te vinden. De kleurenfoto's zijn van een uitstekende kwaliteit. Dit boek omvat de dieren en planten uit Midden-Europa, van Denemarken tot Zwitserland en Nederland tot Tsjechië. Op de rechter pagina's staan 4 - 8 foto's (meestal 5) en op de tegenoverliggende pagina's staan de beschrijvingen achter de afkortingen: K voor kenmerken, V voor voorkomen, W voor wetenswaardigheden. Vooral bij planten zijn ook de wetenschappelijke namen vaak verklaard. Er wordt niet vermeld of een dier of plant op de rode lijst van bedreigde organismen staat, omdat dergelijke lijsten van land tot land verschillen. In de 19 pagina's tellende inleiding worden o.a. de morfologische begrippen verklaard, zoals de lichaamsdelen van vissen, insecten enz. Op de achterkant staat een handige cm-verdeling. Om niet uitsluitend de loftrompet te steken over dit boekje, toch ook nog enige minpuntjes: 1) De weinig in het oog springende dieren en planten zijn in het boek zwak vertegenwoordigd. Zo staat de watervlo Daplinia pulex er nog wel in, maar Cyclops niet. Ook Azolla komt er niet in voor, maar klein kroos, Lemna minor, wel. Planten zijn gerangschikt volgens bloemkleur en onderwaterplanten, zoals hoornblad en waterpest, ontbreken volledig. 2) Veel woorden zijn niet volgens de nieuwe spelling geschreven, die inmiddels toch alweer drie jaar geleden werd ingevoerd. Zo staat er 'insekten' en 'sporeplanten' i.p.v. 'insecten' en 'sporenplanten', maar dat doet nauwelijks afbreuk aan de waarde van dit aan iedere natuurliefhebber zeer aan te bevelen boekje.
Titel:	De dodende vis
Auteur:	Tannia Sels
Uitgever:	Den Ateljee
Formaat:	14 x 21 cm, 21 pagina's
Verkoopprijs:	BeF 40,00
Tja, wat aan te vangen met een boekje, waarvan de schrijfster zelf stelt, dat het bedoeld is voor tienjarigen en ouder en dan nog voor klassikaal gebruik. Bovendien betreft het een vis, die we niet snel in een aquarium zullen aantreffen, namelijk de Japanse kogelvis. Van de 21 bladzijden zijn 4 pagina's aan deze Japanse kogelvis of Fugu gewijd. En dan niet over diens leven in zijn of haar biotoop, maar dood op een bord liggend als Japanse variant op de Russische roulette. Het consumeren van dit dier kan, indien niet goed schoongemaakt, de dood ten gevolge hebben. Een boekje van dit formaat behoeft eigenlijk geen literaire recensie. Toch vond ik de zin op blz. 18 'Waarom Japanners er een ritueel van maken gif te eten' niet erg educatief. Het geeft wel een erg stereotiep beeld van een andere, niet-westerse maatschappij. Waar een woord als gastronomisch tot op zijn Griekse stam wordt uitgelegd, had m.i. ook het gif tetrodoxine, het toxicologische hoofdbestanddeel, wel in de tekst verwerkt kunnen worden. Waar wijlen prof. A. Stolk als dodelijke hoeveelheid gif 8 tot 10 mg als fatale dosis hanteerde, houdt de schrijfster het op 1 à 2 mg. Voor het verhaal of baseert zij zich op andere gegevens? Toch voor de doelgroep best een spannend en griezelig verhaal, al is het alleen maar omdat Tannia Sels het niet in de afgezaagde haaien- of piranhasfeer heeft gezocht. Gezien de prijs de moeite waard, maar niet voor diegene, die denkt informatie te krijgen over deze vis in zijn eigenlijke milieu. Maar, laten we eerlijk zijn, met 11 jaar zit je daar waarschijnlijk nog niet op te wachten. Dit boekje is schriftelijk (Eikenlei 82, B - 2960 Brecht, België) of telefonisch (322.13.54 of 663.24.98 in België) verkrijgbaar.
Titel:	De spin en het web
Auteur:	Tannia Sels
Uitgeverij:	Den Ateljee
Formaat:	30 pagina's
Prijs:	BeF 250 (+ f 12,50)
'De spin en het web' gaat over een spin en is bedoeld voor kleuters vanaf 3 jaar. Het wil een bijdrage leveren aan het voorkomen van spinnenangst en kleuters laten kennismaken met spinnen. Op dertig pagina's staan telkens een paginavullende tekening van Renate Caals en 2 tot 12 regels eenvoudige tekst van Sels. Een jonge spin komt terecht op een boerderij. Ze kan niet met de dieren aldaar spelen, want ze is een web aan het maken. Uiteindelijk vangt ze een vlieg. Dit aardige kijk- en voorleesboekje is schriftelijk (Eikenlei 82, 8 - 2960 Brecht, België) of telefonisch (322.13.54 of 663.24.98 in België) verkrijgbaar.
Titel:	Haie und Rochen
Auteurs:	Tricas, T.C., K. Deacon, P. Last, J.E. McCosker, T.I. Walker, L. Taylor
Heruitgever:	Taylor, L.
Taal:	Duits, vertaald uit het Engels door M. von Wurmli
Uitgever:	Delius Klasing Verlag GmbH/Edition Naglschmid, Duitsland
Formaat:	28 x 16,5 cm, 288 pagina's, 389 kleurenfoto's, 176 gekleurde afbeeldingen
ISBN:	3-7688-1204-9
Verkoopprijs:	58,00 DM
'Haaien en roggen' is een fraai uitgevoerd boek dat gemakkelijk leest. In acht hoofdstukken worden deze kraakbeenvissen aan de lezer voorgesteld. Daarbij wordt een verwante groep, de draakvissen (Chimaerae), niet vergeten. Zo'n 300 verschillende soorten haaien, ongeveer 500 soorten roggen en nog eens 35 soorten draakvissen bevolken alle wereldzeeën. Wetenschappelijk worden haaien en roggen, door hun afwijkende kieuwen, tot de Elasmobranchi gerekend. Chimaerae, die net als de roggen van de haaien afstammen, horen daar niet bij. Het boek gaat verder met de verspreiding en de ecologie van de kraakbeenvissen en stipt daarbij de echte en vermeende bedreiging van mensen door haaien en omgekeerd aan. Door overbevissing en vervuiling van de oceanen worden kraakbeenvissen thans tot de bedreigde diersoorten gerekend. De opwarming van de aarde en het gat in de ozonlaag zijn daar wat met de haren bijgesleept. Thans zijn de dieren alom object voor wetenschappelijk onderzoek en een publiekstrekker in openbare aquaria. Er wordt opgeroepen tot natuurbescherming en het ecotoerisme wordt aanbevolen. Eerst een duikcursus volgen en dan in een duikpak gewapend met fototoestel of videocamera naar de haaien. Het boek vervolgt met een classificatie, gaat in op de evolutie van de dieren, bespreekt de morfologie, de anatomie, de voortplanting, het gedrag, het foerageren, de trek en de zintuigen, waaronder de zo interessante elektrische organen. Vervolgens is er een veldgids, waarin een groot aantal soorten goed en duidelijk is besproken. U bent gast op een twintigtal locaties waar u onder water met de dieren kennis kunt maken. In een supplement vindt u uitgebreide informatie over boeken, tijdschriften, websites, video's, cd roms, musea, universiteiten en openbare aquaria. Een goed register ontbreekt niet. Het is geen boek over huiskameraquariumvissen, maar deze vissen zijn zeker zo fascinerend. Dit schitterende boek wordt warm aanbevolen. Als u Duits kunt lezen, schaf het dan maar gauw aan. Dit is een boek waarvan de Nederlandstalige uitgave zeker beschikbaar zou moeten komen.