Boekbesprekingen
Titel:	Das Große Buch der Naturaquarien
Auteur:	Takasi Amano
Uitgever:	Bede-Verlag, Ruhmannsfelden, Duitsland
Formaat:	31,5 x 23,5 cm, 174 pagina's, 270 kleurenfoto's, 19 tekeningen
ISBN:	3-931 792-80-3
Verkoopprijs:	DM 78,00
Een typisch plaatjesboek met weinig tekst. De auteur zegt de filosofie van de Japanse natuuraquaria te volgen. Door middel van het fotomateriaal, bijbehorende tekeningen en tekst, visualiseert de auteur zijn bedoelingen. Het gaat hier om gezelschapsaquaria. Dat wil zeggen dat dieren en planten uit verschillende werelddelen samen in een aquarium worden ondergebracht. Wat atwijkt is de wijze waarop de heer Amano met zijn materiaal omgaat bij de inrichting. De elementen zijn door alle vier de zijden van het aquarium zichtbaar. Helaas ook de lelijke lijmnaden. De elementen zijn kienhout, stenen en planten. De wijze waarop Amano met stenen omgaat, is ronduit fraai te noemen. Strikt symmetrisch wordt het kienhout, maar ook een solitaire plantengroep, meestal precies in het midden van het aquarium geplaatst. Waar de auteur afwijkt van dat idee, gebruikt hij het centrum als doorkijk. Een blikvanger precies in het centrum van het aquarium voldoet niet aan onze regels van de gulden snede. Dit is dan ook het belangrijkste bezwaar dat tegen deze wijze van inrichten kan worden ingebracht. In de grotere aquaria, waar meer soorten planten werden toegepast, groeit alles nogal rommelig door elkaar. In de kleinere aquaria ziet hij kans de schaar zo te hanteren, dat er ware meesterwerkjes ontstaan waarbij opnieuw de voornoemde symmetrie opvalt. Bij de viskeuze beperkt Amano zich tot grote scholen van slechts enkele soorten. Daarnaast ontbreken zelden de garnalen. In veel van zijn leefgemeenschappen zijn de bodembewoners in overmaat aanwezig en vaak ontbreken de oppervlaktebewoners. Het is jammer dat in dit zo rijk geïllustreerde boek kennelijk een gebrek aan goed fotomateriaal is geweest. Erg veel foto's zijn meermalen afgedrukt. In zijn geheel en nog een aantal uitsneden van dezelfde foto op andere schaal. Dit voegt behalve extra volume verder niets aan de inhoud van het boek toe. De overbelichte foto op blz. 72 die herhaald wordt op blz. 77 en de foto van bewogen vissen op blz. 116 hadden beter achterwege kunnen blijven. Al met al zijn er voor de Nederlandse zoetwateraquarist, die - vertrouwd met de Leidse aquariuminrichting - zijn blik wil verruimen wel verfrissende ideeën.
Titel:	Onder de zeespiegel (serie Zoo informatie)
Auteurs:	W. Landman en M. Zijlstra
Uitgever:	Noorder Dierenpark Emmen
Formaat:	21 x 21 cm, 26 pagina's, 27 kleurenfoto's
Verkoopprijs:	f 8,50 of f 12,00 franco thuis
Actueel inhakend op 'het jaar van de oceanen' heeft het Noorder Dierenpark een qua lay-out zeer fraai boekwerkje geproduceerd. De foto's zijn schitterend en niet alleen de enthousiaste zeewateraquarist, maar velen met hem zullen hongerig beginnen te lezen. Daarom is het erg jammer dat dit boekje van het begin tot het einde werkelijk vol staat met onjuiste beweringen. De onzorgvuldigheid waarmee inhoudelijk met de tekst is omgesprongen wordt misschien nog het best geïllustreerd door de 'Rynchocinites rigolosus', die hier als poetsgarnaal ten tonele wordt gevoerd. Bedoeld wordt vermoedelijk Rynchocinetes rugulosus, maar de poetsgarnalen behoren tot de Palaemonidae en niet tot de Rhynchocinetidae. Brandkoralen, hydrozoiden, worden ten onrechte tot de koralen gerekend. Er wordt onjuist beweerd dat het fytoplankton uit de oceanen door watervlooien wordt gegeten, omdat dat zoetwaterorganismen zijn. De stellige bewering dat alle vissen een zijlijnorgaan hebben, is niet correct. Voor zover wel aanwezig, loopt het bovendien vaak niet van kop tot staart en ook de bewering dat ze zich daarmee in de school oriënteren is niet juist. Juist typische scholenvissen als bv. haringen hebben helemaal geen zijlijnorgaan op de flanken van hun lichaam. Ze zouden gek worden van de ruis, die dat geeft. Dat vissen hun routes zouden ruiken en zelfs op de reuk hun paaigronden terug zouden vinden op duizenden km afstand is een zeer bekend verhaal dat wetenschappelijk nooit is aangetoond, noch wetenschappelijk aanvaard. Dat het orgaan van Lorenzini (elektrisch tastorgaan bij haaien) de zenuwprikkels van de prooidieren opvangt, is eveneens onjuist. Het orgaan meet de veranderingen in het elektrisch veld, die een prooidier veroorzaakt in het omringende zeewater. Krill is slechts een organisme, Euphausia superba. Dat de auteurs dit niet weten, leidt tot een aantal verdere foute beweringen. Er is nog veel meer, maar we laten het er hier maar bij. Zo veel fouten is voor een Zoo-uitgave volkomen onaanvaardbaar.
Titel:	Meeresaquaristik
Auteur:	Werner Bauwmeister, 1998
Uitgever:	Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart, Duitsland
Formaat:	24 x 17,5 cm, 213 pagina's, 12 tabellen, 101 kleurenfoto's, 25 zwartwitfoto's
ISBN:	3-8()()1 7390-5
Verkoopprijs:	DM 58,00
Eindelijk een boek van zeer goede kwaliteit. Hauwmeister, die de eerste uitgave van zijn boek volledig heeft herzien, heeft de zeewateraquaristiek een grote dienst bewezen. Het boek bevat uitstekende informatie en nauwelijks fouten. Begrippen worden goed gedefinieerd en zo nodig uitgelegd. Een greep uit de inhoud: in het hoofdstuk "Zeewateraquarium en zijn techniek" beschrijft de auteur helder en uitgebreid alle mogelijke varianten van technische hulpmiddelen, de beste keuze en de installatie. In een volgend hoofdstuk gaat hij goed in op de waterkwaliteit en het beheersen daarvan. In het hoofdstuk "Verzorging van het zeewateraquarium" wordt het opstarten en een goed verzorgingsschema uitstekend besproken. In het hoofdstuk "Mariene biologie" gaat hij uitgebreid in op het natuurlijke leefmilieu van de verschillende leefgemeenschappen. Het hoofdstuk "Planten in het zeewateraquarium" is wat summier van opzet en eigenlijk het zwakste deel van het boek. De dieren worden daarentegen uitstekend besproken. Combinaties van dieren, condities, houdbaarheid en voedering worden duidelijk toegelicht. Hij gaat in op zelf vangen, aankoop, transport, bescherming, nakweek en broedzorg. Of dat nog niet alles is: een apart hoofdstuk over de inrichting, verzorging tijdens de vakantie, een voorbeeld voor het bijhouden van een logboek en voorbeelden van speciaalaquaria. Natuurlijk zijn er ook wel een paar onvolkomenheden zoals graden Kelvin en kappersgarnaaltjes als eenling houden. Wel een fraaie foto van Mespillia globulus, maar geen omschrijving van deze zee-egel. Een filter onder het aquarium met een terugvoerhevel is erg risicovol, 50 mg/l nitraat als grenswaarde voor de poliepen van steenkoralen is veel te hoog en 10% water verversen in één keer lokt bij Caulerpa leegloop uit. Als u Duits kunt lezen, schaf het dan maar gauw aan. Dit is een boek waarvan een Nederlandstalige uitgave zo snel mogelijk beschikbaar zou moeten komen.
Titel:	Handboek Aquariumplanten
Auteur:	Christel Kasselmann, vertaald/bewerkt door Harry van Bruggen
Uitgever:	Tirion, Baarn
Formaat:	472 pagina's, 20 x 14 cm, 494 kleurenfoto's, 8 tekeningen, 6 tabellen
ISBN:	90 5210 280 5
Prijs:	f 85,00
In 'Het Aquarium' van mei 1996 bespraken wij de Duitse uitgave van dit boek. Een korte samenvatting: De schrijfster is al sinds 1983 redacteur van het internationaal in hoog aanzien staande Duitse waterplantentijdschrift 'Aqua-Planta' en heeft meer dan vijfentwintig tropenreizen gemaakt, tijdens welke de informatie voor dit boek verzameld werd. De eerste 84 pagina's geven een overzicht van de natuurlijke milieus waaruit de water- en moerasplanten afkomstig zijn, de betekenis van de diverse milieufactoren bij het houden van deze planten in het aquarium of paludarium, iets over bloemmorfologie en -biologie en vermeerdering door zaad of vegetatief. Daarna worden op 356 pagina's meer dan 300 aquariumplanten in alfabetische volgorde voorgesteld, waarbij vele pas onlangs ingevoerde soorten. Daarbij wordt telkens de bovenste 9 cm van de pagina ingenomen door een kwalitatief uitstekende foto met bijschrift. Van iedere plantensoort wordt de wetenschappelijke en de Duitse naam gegeven, de familie waartoe ze behoort, eventuele synoniemen, verklaring van de naam, herkomst van de plant, beschrijving hoe we ze het beste kunnen houden en hoe de plant in haar natuurlijke biotoop groeit. Naast eigen ervaringen heeft de auteur ook geput uit een uitgebreide literatuurlijst. Aan het eind worden nog enige tabellen gegeven met temperatuurtrajecten en lichtbehoeften van de planten. Het is een prachtig naslagwerk voor iedere plantenliefhebber. Wij eindigden toen met de hoop uit te spreken dat er van dit standaardwerk gauw een Nederlandse vertaling zou worden uitgegeven. Het heeft helaas ruim twee jaar geduurd, maar nu is die er dan. Het blijkt dat er meteen enige verbeteringen zijn aangebracht. Zo zijn de foto's op blz. 143, 194 en 343, die in de Duitse uitgave ondersteboven stonden, nu goed gezet; drie fotobijschriften op blz. 156, die in de Duitse uitgave verwisseld waren, zijn nu bij de juiste foto's geplaatst en aan de drie pagina's verklarende tekeningen van bladvormen en bladstand achter in het boek is blz. 457 toegevoegd met verklaringen van verschillende typen bladrand, bladtop en bladbasis. Verder is de foto van de bloeiwijze van Eusteralis stellata vervangen door een foto van deze plant in het aquarium, die uiteraard voor aquaristen veel interessanter is. Natuurlijk zijn de Duitse namen in dit boek vervangen door de Nederlandse namen, voor zover die bekend zijn. Gelukkig heeft de vertaler geen 'Nederlandse namen' gecreëerd door Duitse namen te vertalen. Zo staat bv. bij Cryptocoryne (in het Duits: Wasserkelch) geen Nederlandse naam. Kortom: een schitterend boek, dat zijn prijs dubbel en dwars waard is. Ofte wel, zoals de uitgever het zelf noemt: het ultieme standaardwerk.
Titel:	Ihr Hobby: Aquarienpflanzen
Auteur:	Jürgen Schmidt
Uitgever:	Bede Verlag, Ruhmannsfelden, Duitsland
Formaat:	80 pagina's, 21 x 17 cm, 88 kleurenfoto's
ISBN:	3-931 792-66-8
Prijs:	DM 19,80
Dit boekje geeft in een inleiding van 35 pagina's een beschrijving van het lijmen van een bak, de plaatsing en de inrichting, wanden, decoratiematerialen, bodem, waterkwaliteit, belichting, fotosynthese, koolzuurgas en bemesting. Daarna volgen 7 pagina's over het beplanten van een aquarium en in de overige 35 pagina's een beschrijving van de meest geschikte en bekendste aquariumplanten. Daarbij vermeldt de auteur bij de minder goed houdbare soorten ook heel duidelijk dat het probleemplanten zijn (zoals bv. Acorus gramineus en Alternanthera sessilis), welke speciale eisen de planten stellen en welke bijzondere kenmerken ze eventueel hebben. Synoniemen zijn alleen vermeld als ze in de huidige literatuur of in de vakhandel nog vaak gebruikt worden. Het is een goed en handig aquariumplantenboekje, dat helaas niet kan tippen aan het hiervoor beschreven boek, maar voor hen die dat te duur vinden, is dit een leuk en goedkoop alternatief als je de Duitse taal voldoende beheerst.
Titel:	Praktische Duikgids, de Rode Zee
Auteur:	Guy Buckles
Uitgever:	Zuid Boekprodukties, Lisse
Formaat:	173 pagina's, 24 x 16,5 cm, paperback, 89 foto's en 11 landkaartjes
ISBN:	90-6248-9559
Prijs:	f 39,95
Hoewel het geen aquariumboek is, willen wij dit boek toch onder de aandacht brengen. Veel zeeaquaristen zijn ook duik/snorkelliefhebbers en de Rode Zee is een niet al te verre bestemming, zodat een reis er naar toe niet al te duur hoeft te zijn. Het boek behandelt achtereenvolgens: aanwijzingen voor het gebruik van het boek, kennismaking met de Rode Zee, het reizen naar het gebied en de aangrenzende landen (Israël, Jordanië, Saoedi-Arabië, Egypte, Soedan en Erithrea). Ongeveer de helft van het aantal pagina's heeft betrekking op Egypte en dit land is dan nog weer onderverdeeld in vijf regio's, die los worden behandeld. Van elk gebied wordt een korte beschrijving gegeven van de bevolking, de cultuur, het klimaat, de natuur en enkele bezienswaardigheden (boven water). Daarnaast worden er tips gegeven met betrekking tot vervoer, duikcentra, eten en hotels. Op kaartjes van het gebied zijn de verschillende duik/snorkelplaatsen aangegeven, waarvan een korte beschrijving en een waardering door middel van sterren wordt gegeven. Volgens mijn zoon, die dit boek meegenomen heeft op een duikvakantie naar Egypte, kloppen deze aanwijzingen zeer goed. Achter in het boek worden enkele hoofdstukken gewijd aan de maritieme omgeving (de beschrijving met foto van enkele van de meest voorkomende vissen had wat uitgebreider mogen zijn), onderwaterfotografie, gezondheid en veiligheid. Al met al is het een goed leesbaar boek met mooie foto's en nuttige tips voor hen die het onderwaterleven van de Rode Zee gaan bewonderen.
Titel:	Praktische duikgids Indonesië, alle informatie over duiken en snorkelen
Auteur:	Guy Buckles, uit het Engels vertaald door Renate Bolte
Uitgever:	Zuid Boekprodukties, Lisse
ISBN:	90 6248 953 2
Prijs:	f 39,95
In dit boek wordt zeer duidelijk uitgelegd wat de betere en slechtere plekken in Indonesië zijn om te gaan duiken. Ook als u al een ervaren duiker bent, maar nog nooit in Indonesië hebt gedoken, komt dit boek erg goed van pas. Naast informatie over duikplaatsen, duiken en alles wat daarbij komt kijken, vindt u redelijk uitgebreide informatie over zeden en gewoonten van het land met haar vele verschillende culturen, waar u zeker, enige kennis van nodig hebt om zonder problemen en met veel plezier te gaan duiken. De auteur wijst erop dat men in dit land gewend is om in een heel ander tempo te werken dan wij; iets wat vooral ongeduldige mensen aardig op de zenuwen kan gaan werken. Afhankelijk van het seizoen duurt het reizen met openbaar vervoer er ook langer dan in Nederland. Hier moet terdege rekening mee worden gehouden. Als u van dit soort dingen niet van tevoren op de hoogte bent, komt u voor onverwachte verrassingen te staan. De meerwaarde van dit boek is dan ook dat het naast een uitstekende duikgids ook een redelijk goede reisgids is. Alle informatie over de te bezichtigen duik- en snorkelplaatsen staat kort en bondig, en bovendien door het gebruik van symbolen zeer overzichtelijk, per gebied aangegeven. In een handomdraai vindt u de voor u geschikte locaties met de daarbij behorende natuurlijke en culturele omstandigheden. Het boek bestaat ruwweg uit drie delen: Ongeveer 30 pagina's algemene informatie over Indonesië, duiken in Indonesië en over duiken en snorkelen in het algemeen. Zeer uitgebreid, 120 pagina's, bespreking van delen van het land en de verschillende eilanden met informatie over de beste duikplaatsen en per locatie over de specifieke duikomstandigheden. Een algemeen deel (17 pagina's) over de maritieme leefomgeving, informatie over onderwaterfotografie en wenken voor uw gezondheid en veiligheid. Het enige minpunt aan dit boek is dat het relatief weinig aandacht schenkt aan de flora en fauna en u er nauwelijks informatie in zult vinden over welke prachtige planten- en diersoorten u tijdens het duiken aan kunt treffen. Het is aan te raden om hiervoor een aparte gids mee te nemen. Verder is dit een zeer handig en praktisch boek, dat zijn titel eer aan doet en voor iedereen die in Indonesië gaat duiken aan te bevelen is.