Tekst en foto's (tenzij anders vermeld): J.C. de Moree
 |
|
Girardinichthys viviparus Links vrouwtje, rechts mannetje |
Mexico
Het is triest dat we in de 'landen in ontwikkeling' weer dezelfde fouten zien maken. Zoals u weet, is bv. Mexico ontzettend rijk aan vissoorten. Het land grenst aan de Verenigde Staten, met alle gevolgen van dien. Enerzijds willen de Mexicanen ook graag in zo'n welvaart leven als hun buren, anderzijds zien de Noord-Amerikanen via de NAFTA een grote potentiële markt in Mexico (NAFTA = North American Free Trade Association).
Gevolgen
De gevolgen van een en ander zijn desastreus:
1. De urbanisatie: door een forse bevolkingsgroei breiden steden en dorpen enorm uit, waardoor rivieren en meren verdwijnen of het afval moeten verwerken. Als voorbeeld kan worden genoemd de biotoop van het levendbarend visje Girardinichthys viviparus. Deze biotoop lag in de regio van Mexico-City. Door voornoemde oorzaken is deze totaal verdwenen. De vis komt nu alleen nog voor in de vijver van het universiteitscomplex. Men kan dus stellen dat de soort in de natuur is uitgestorven. Voornoemd voorbeeld kunt u desgewenst vervangen door andere gevallen, 'all over the world', ook in Nederland.
 |
||
| Alburnus olburnus (hier een exemplaar uit West-Turkije) kwam vroeger ook in Nederland voor in heldere wateren, maar is o.a. weggevangen als aasvisjes voor de hengelsport. | ||
2. Wateronttrekking: t.b.v. wonen en industrie zijn groeiende hoeveelheden water nodig, die op verschillende manieren aan het milieu worden onttrokken, waardoor riviertjes en meren droogvallen. Ook hierdoor verdwijnen weer biotopen en dus vissoorten, omdat deze vaak endemisch in een klein gebied voorkomen. Zelf heb ik gezien welke enorme hoeveelheden water nodig zijn om de drank tequila te produceren. Deze alcoholische versnapering wordt verkregen uit het hart van de plant Agave angustifolia 'Tequila'. Op velden zover als het oog reikt, worden deze agaves gekweekt. T.b.v. groei en verwerking in de fabriek is veel water nodig.
Het is ironisch dat het visje Zoogeneticus tequila, dat pas in 1998 officieel is beschreven, in hetzelfde jaar als uitgestorven in de natuur wordt beschouwd.
 |
|
|
Zoogenecticus tequila, boven vrouwtje, onder mannetje |
4. Flora- en faunavervalsing: de vaak kleine visjes zijn nauwelijks interessant voor de consumptie. Vandaar dat op grote schaal karpers en Tilapia's zijn uitgezet met alle nare gevolgen voor de oorspronkelijke soorten. De 'zo mooie waterhyacinten' bedekken inmiddels hele rivieren en delen van meren, waardoor vele soorten zijn achteruitgegaan en de mooie Skiffia francesae reeds lang in de natuur is uitgestorven.
 |
|
| Ameca splendens (foto Ruud Wildekamp) |
Dit is een somber verhaal. Het gaat maar door, jaar in jaar uit. De 'Mexico-voorbeelden' en de uitgestorven 'levendbarenden' kunt u moeiteloos vervangen door andere landen en andere visgroepen, waar u toevallig in bent geïnteresseerd. Ik gebruikte de voorbeelden, omdat de levendbarenden en daarbinnen de Goodeiden of hooglandkarpertjes mijn specialiteit zijn.
We kunnen zonder meer blijven genieten van onze hobby zonder ons met deze problemen bezig te houden, doch mijns inziens dienen we ons de vraag te stellen of we ons niet betrokken moeten voelen bij deze grote problemen.
Poecilia Nederland
De werkgroep voor levendbarende tandkarpertjes heeft deze vraag met een volmondig 'ja' beantwoord. Er zijn verschillende initiatieven in de westerse wereld om steun te verlenen aan herstelprogramma's in de betreffende landen. Poecilia Nederland (PN) heeft zich aangesloten bij een voornamelijk Engels project. Er is daar een organisatie van dierentuinen, universiteiten, hobbyclubs en specialistenclubs op een bepaald deelgebied, dat is de FAITAG (Federation of zoo's fish and Aquatic Invertebrate Taxon Advisory Group). Om deze organisatie te internationaliseren zijn er vele contacten en congressen binnen Europa. De Engelse organisatie voor levendbarenden 'Viviparous' is zeer actief binnen dit geheel met als grote motor Ivan Dibble, een zeer bekend hobbyist. PN steunt financieel via hem projecten in Mexico. Daardoor wordt de hobby meer dan het houden en kweken van tropische vissen; we zijn zo actief mogelijk betrokken bij deze projecten.
Tijdens de bijeenkomsten van PN wordt steeds een visbeurs gehouden. De opbrengst van deze beurzen is t.b.v. de projecten. Tevens worden binnen kleine groepen leden enige soorten, die in de natuur reeds zijn uitgestorven of met uitsterven worden bedreigd, gehouden en gekweekt. Zo worden de vier soorten die hier als voorbeelden zijn genoemd alle in Nederland (en andere landen) in stand gehouden. Informatie wordt uitgewisseld in de hoop dat uiteindelijk vissen in hun oorspronkelijke, maar dan herstelde biotopen kunnen worden uitgezet.
 |
 |
|
| Skiffa francesae, mannetje | Skiffa francesae, vrouwtje |
Mariale
In Mexico is op de universiteit van Mariale, te vergelijken met ons Wageningen, een pilotproject op gang gekomen. Een goed 'aqualab' en buitenvijvers zijn daar aanwezig evenals een geïnteresseerde staf. Vanuit de voornoemde organisatie in Engeland is gezorgd voor aquaria, pompen, filters en andere materialen. Dibble en anderen hebben diverse workshops voor de studenten gegeven en zelfs zijn in 1997 en 1998 de eerste vissen vanuit Engeland naar Mariale gebracht. Er wordt steeds kennis uitgewisseld, zodat men eerst leert de dieren in gevangenschap te houden. Het is de bedoeling dat daarna vanuit de universiteit de bevolking wordt voorgelicht over de waarde en het belang van een goed milieu, toegespitst op de biotopen van meren en rivieren. Ook is men vanuit de universiteit reeds aan het zoeken naar biotopen die weer hersteld en langdurig in stand gehouden kunnen worden, zodat herintroductie van uitgestorven soorten mogelijk wordt. Enkele malen per jaar worden Poecilia Nederland van de resultaten op de hoogte gehouden.
Ten slotte
Ook in Nederland zijn prille contacten gelegd met dierentuinen als Artis en Blijdorp. Samenwerking met FAITAG en de dierentuinen verlopen altijd enigszins stroperig vanwege de omvang van de organisaties. Het is daarom bijzonder aantrekkelijk dat we via 'Viviparous' zo concreet bij dit project betrokken zijn. De hobby krijgt hierdoor een grote meerwaarde.