Krabbescheer

Tekst en foto's: J.C. Brokke

Een van de bekende planten en met name in de wat grotere vijvers is krabbescheer Stratiotes aloides. De naam Stratiotes (Gr) = soldaat slaat op de bladeren. Die zijn zeer stevig en getand en hebben een zwaardvormig uiterlijk. Het lijkt inderdaad alsof de plant er bewapend mee uitziet. Er is van dit geslacht slechts 1 soort bekend, die in veel gebieden van Europa en West-Azië voorkomt, het talrijkst in Nederland en Noord-Duitsland. Ook in Denemarken, met name in Jutland, komt de krabbescheer veel voor. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat we deze plant in veel vijvers kunnen aantreffen.

Veldje krabbescheer
Veldje met krabbescheer

Stratiotes aloides vinden we in vrij ondiepe wateren, waar we ook waterranonkel, watergentiaan, kikkerbeet en de gele plomp kunnen vinden, planten die we eveneens regelmatig in onze vijvers tegenkomen. De Nederlandse naam 'krabbescheer' komt van de 2 schutblaadjes, die de bloemsteel bezit. Deze blaadjes hebben de vorm van de schaar van een krab. In de natuur komt de plant het meest tot zijn recht in rustig voedselrijk water, waar de bodemgrond bestaat uit een sliblaag. In deze laag worden de wortels min of meer verankerd, ook rust er de plant zelf in winter en voorjaar. We kunnen dat in onze vijver ook waarnemen. In het begin van de zomer zien we dan ineens de plant naar boven komen. Dan steken de stijve bladeren boven het water uit, waarbij het soms lijkt dat er meer zijn, die elkaar uit het water drukken.
Boven water zien we dan ook de witte bloempjes komen. Krabbescheer is tweehuizig, dat wil zeggen, dat een plant of vrouwelijke of mannelijke bloemen draagt. De mannelijke bloemen zien we meestal met 3 tot 6 stuks bijeen en vallen goed op. Ze zijn vrij groot. De kleur is wit, ze hebben 3 bloemblaadjes en naar het hart toe zien we een gele kleur tevoorschijn komen. De vrouwelijke bloem, die wat kleiner is, staat meestal alleen. Toch zien we dat de vermeerdering bij deze planten hoofdzakelijk vegetatief gebeurt, want in het begin van de zomer ontstaan uit de bladoksels uitlopers, waaraan nieuwe planten groeien.

  Bloem van krabbescheer
De mooie bloem van de krabbescheer
In het najaar lopen de afstervende bladeren vol met water en de plant zakt daardoor naar de bodem om in winterslaap te gaan. Krabbescheer is een plant, waarvan je eigenlijk niet weet of je ze bij de waterplanten of bij de moerasplanten moet onderbrengen. De plant werd vroeger, toen ze er nog in overvloed waren, gebruikt als meststof voor het land. De planten verteren zeer snel en bevatten veel kali en fosfaten. Met name in de kop van Overijssel werd ze veel gebruikt voor bemesting van rogge- en aardappelvelden. Ook zou de plant een geneeskrachtige werking hebben. Met gekneusde bladeren zou men wonden kunnen helen, die door ijzeren wapens waren toegebracht.