Tekst: E. F. Venis, foto's: Frans Maas Kun je betoverd worden door een aquarium? Zou je verliefd kunnen worden op een vis? Gek van een waterplantensoort? Ja, natuurlijk kan dat! Mensen die met het zogenaamde aquariumvirus zijn geïnfecteerd, hebben gelukkig zelfs een patiëntenvereniging, de NBAT! Toen ik zelf nog maar een klein manneke was, mocht ik mijn vader iedere zaterdagmorgen al helpen met het schoonmaken van zijn aquarium. Sedert die tijd ben ik gek van vissen en van de wondere waterwereld achter glas.   Barbus conchonius Natuurlijk ben ik ook lid geworden van een aquariumvereniging, namelijk A.V. Ticto uit Hardinxveld-Giessendam. Hoewel ik een liefhebber ben van alles wat in de natuur leeft, groeit en bloeit, steekt mijn liefde voor vissen overal ver boven uit. Maar bij het langzaam ouder worden vraag ik mij steeds vaker af: Waar komt deze wonderlijke liefde voor vissen toch vandaan? Als je echt achter dit soort mysteries van het leven wilt komen, moet je dat wetenschappelijk aanpakken. Dus observeren, interpreteren, reflecteren, systematiseren en publiceren. Helaas ben ik zelf niet zo'n wetenschapper, dus zit er maar één ding op: Mijn liefde voor vissen vergelijken met een andere vorm van liefde, waar ik wel enigszins verstand van heb, de liefde voor vrouwen. Laten we er voor het gemak eens vanuit gaan, dat het genetisch bepaald is of je op mannen of vrouwen valt. In mijn geval zou die genetica best wel eens kunnen kloppen, want ook mijn vader hield net als ik zowel van vrouwen als van vissen. Dat wordt dus mijn eerste uitgangspunt in het onderzoek. Vriendinnetjes __ Mijn eerste twee vriendinnetjes hadden felrood haar. Deze verliefdheden ontstonden al op de kleuterschool. Later werd ik meer door vrouwen met donkerbruin of zwart haar aangetrokken. Ook de vissen die ik in mijn kleutertijd het mooist vond, behoren nu niet meer tot mijn uitverkorenen. In het aquarium van mijn vader had ik drie favorieten: de statige Leeri, de geheimzinnige kuhli's en de uitbundige kempvis. Nu vind ik Leeri nog wel mooi, maar ook een beetje saai; de kuhli een aardig visje, maar in het aquarium veel te weinig te zien, en de kempvis is mij veel te dellerig in het gedrag. Ze lonkt naar iedereen. Vreemd genoeg houd ik tot op dit moment wel weer heel erg van roodachtig gekleurde vissen, zo'n beetje de kleur als het haar van sommige meisjes, met wie ik vroeger... Op een gegeven moment kom je erachter, dat je op een bepaald type vrouw valt. Het gaat hierbij dan vooral om bepaalde uiterlijke kenmerken. Ook bij vissen gaat dit op. Ik houd van alle vissen, maar word pas echt lyrisch door vissen met de uiterlijke vorm van - laten we zeggen - een rietvoorn. Ik val daarom vooral op vissen uit de familie van de barbelen en de rasbora's. Hierop is bij mij slechts één uitzondering, die ik later nog apart zal noemen. Nu word je natuurlijk allereerst verliefd op het uiterlijk, maar alle mannen weten dat het bij het vinden van de juiste vrouw pas echt gaat om het karakter. Dat is bij vissen ook zo en dat heb ik door schade en schande moeten leren.   Barbus nigrofasciatus (purperkop) Allermooiste __ Niet om op te scheppen, maar ik heb ooit kortstondig verkering gehad met het allermooiste meisje van de school. Monique was haar naam. Nimmer was een egoïstisch karakter zo mooi verpakt. Ook bij de liefde voor vissen liet ik mij in het begin verleiden door het uiterlijk. Wat waren mijn maanvissen toch mooi, sierlijk en gracieus, maar al dat uiterlijke schoon woog toch echt niet op tegen het agressieve en chagrijnige geëtter van deze langbenige fotomodellen in mijn bak. Ze gunden elkaar het licht in de ogen niet... En iedereen weet: als later blijkt dat je een verkeerde keus gemaakt hebt, zit er nog maar één ding op... Uitmaken die verkering! Door ervaring rijp geworden vlinder je op een gegeven moment niet meer achter iedere mooie vrouw in de disco aan en koop je ook niet meer elke mooie vis, die je in de aquariumzaak tegenkomt. Je bent ouder en je gaat steeds meer bewuste keuzes maken. Zo heb ik uiteindelijk een prachtige vrouw getroffen met een zeer lief karakter en hebben bovendien vier vissoorten eveneens mijn hart gestolen. Gelukkig is in aquariumland bigamie niet verboden en omdat dit een aquariumsite is, wil ik die liefde voor deze vissen graag nog wat verduidelijken. Barbelen __ Uit de familie der barbelen komt mijn oudste liefde: de purperkop. Hoewel afkomstig uit het verre Sri-Lanka bezit deze altijd vrolijke vis de uiterlijke schoonheid van een Zeeuwse boerin in klederdracht op een zonnige dag in mei. Alleen haar naam is minder boers: Barbus nigrofasciatus. Sterk, altijd vrolijk, steeds aan het dollen, mooi van kleur en vorm en ook nog eens voor nageslacht zorgend in mijn aquarium. De kleur van het mannetje is eigenlijk niet te beschrijven, nigrofasciatus, dat voldoet nog het best! Omdat ik ook op donkerharige vrouwen val, is mijn liefde voor deze donkere schoonheid dus niet verwonderlijk en hieruit te verklaren. De tweede barbeel, waar ik een bijzondere band mee heb, is de prachtbarbeel, die zijn naam meer dan eer aan doet! Bij deze vis zijn zowel de mannetjes als de vrouwtjes zeer mooi van kleur. Met deze vis maakte ik kennis toen ik zocht naar een aquariumvis die ik 's zomers buiten in mijn vijver zou kunnen houden. Ik ben met één vrouwtje en één mannetje begonnen en inmiddels zwemt bij mij de vierde generatie in het aquarium en eind mei weer in de vijver. Het is een schitterend gezicht om koperkleurige vrouwtjes met hun groene flank en rug en de felrood gekleurde mannetjes in een school van ongeveer 30 stuks 's zomers door mijn vijver te zien flirten. Maar hoe druk ze het ook met elkaar hebben, als ze mij zien, komen ze direct op mij af. Dat is pas liefde, hoewel die bij de vis meer door de maag gaat! Ieder jaar weer vang ik eind augustus nieuwe, jonge prachtbarbelen uit de vijver, dit jaar meer dan 100 stuks! Echt een vis, die je - net als een goede vrouw - nooit teleurstelt!   Rasbora maculata Rasbora's __ Een familie waarvan de uiterlijke vorm nog mooier is dan die van de barbelen. Rasbora lateristriata draagt niet voor niets de toevoeging 'Elegans'. Door haar prachtig rode verschijning, die nog dichter bij de haarkleur komt van mijn allereerste vriendinnetje dan het rood van de prachtbarbeel, is mijn hart jaren geleden gestolen door Rasbora kalochroma. Eigenlijk was ik eerst verliefd op haar kleine zusje Rasbora maculata, maar toen ik eenmaal kennis met de grote zus had gemaakt... Op slag en tot over mijn oren verliefd! Deze vis moest en zou ik de mijne maken! Maar ja, zo'n exotische schone... Alles is anders bij ons in Nederland, dus als je haar uit haar eigen omgeving wilt halen om hier bij ons in het koude kikkerlandje te komen leven, moet de wederzijdse liefde wel heel sterk zijn. Zo'n uitheemse vis heeft extra aandacht en zorg nodig en lust absoluut geen boerenkool uit een geel busje met een bruine dop. Je koopt een mooi vrijstaand huis voor haar, dat je inricht met souvenirs uit haar vaderland en je zet de thermostaat van de verwarming een tandje hoger. Je geeft haar ten slotte de beste spijzen te eten, die je bij de toko kunt halen. Allemaal niet eenvoudig, maar als ze zich dan eenmaal thuis gaat voelen, dan word je ook beloond met een paradijselijk schouwspel van parende Rasbora kalochroma in je aquarium! Mooier heb ik nooit mogen aanschouwen. Mijn eerste twee vriendinnetjes hadden rood haar. Liesbeth en Annette. Hun plaats is na de kleuterschool voor altijd ingenomen door twee rode vissoorten. Ik val nu op vrouwen met zwart haar, maar waar zag ik ooit een vrouw met de schoonheid van de purperkop? Gelukkig is mijn eigen vrouw niet jaloers, want de purperkop vindt zij ook prachtig. Waarschijnlijk omdat de mannetjes zo mooi zijn.   Rasbora kalochroma Sex-appeal __ Ten slotte moet ik u bekennen dat er nog één andere schoonheid is, die ik bewonder. Niet een meisje om mee te trouwen, maar meer één om stiekem van te dromen. U heeft dat toch ook wel? Misschien heet ze bij u wel Marilyn Monroe, Brigitte Bardot, Pamela Anderson of desnoods Katja Schuurman. Zo'n vrouw met nukken, maar wel één van wie je dat pikt. Een vrouw die iets ondefinieerbaars heeft wat de meeste andere vrouwen niet hebben: sex- appeal. Zo'n vis met sex-appeal bestaat voor mij ook: de paradijsvis. Nu niet gaan lachen, want hebt u wel eens een paradijsvis in topconditie gezien? Hoe denkt u dat die vis aan haar naam komt? Een paradijsvis zwemt niet, zij schrijdt door het water zoals Maxima door Huis ten Bosch. Met een prachtige hemelsblauwe avondjapon om haar ranke leden. Ze neemt een hapje lucht zoals een barones een nipje van een glas champagne neemt. Haar lange vinnen wapperen als de haren van een filmster achter haar aan. Geen enkele vis kan zo naar je kijken vanuit het aquarium als een paradijsvis. Inderdaad, ze kijkt verwaand, maar mag ze? Ze is al sinds 1869, het jaar dat ze voor het eerst werd ingevoerd, naar mijn mening de diva van de aquariumwereld. Mijn hart heeft ze voor altijd gestolen.