Tekst en foto's: prof. dr. Peter Wirtz, vertaling: N.H. de Jong
Heremietkreeften verbergen hun zachte achterlijf in een
slakkenschelp. Het dier groeit, de schelp echter niet. Daardoor hebben
heremietkreeften regelmatig behoefte aan een nieuwe schelp. Vaak valt het
niet mee om een schelp te vinden van de juiste afmeting. Maar er is een
andere mogelijkheid.
| |
 |
Omdat hij na het ontgroeien van zijn vorige woning geen geschikte schelp
kon vinden, moest deze Dardanus calidus genoegen nemen met de
schelp van de reuzeneendenmossel Megabalanus azoricus
|
Twee heremietkreeften tegenover elkaar zwaaien met hun scharen en
voelsprieten alsof ze in gebarentaal met elkaar praten. Plotseling verlaat een
van hen zijn huis en snel daarna kruipt ook het tweede dier uit zijn woning.
Korte tijd zijn ze beide volledig onbeschermd. Voor heremietkreeften
vermoedelijk eerder een gevaarlijke dan een erotische toestand. Vlug gaat de
eerste heremietkreeft het huis binnen dat de andere achterliet, terwijl de
tweede het huis van de eerste binnenglipt. De twee heremietkreeften hebben
een woningruil volbracht!
 |
|
|
Het vinden van een lege schelp is een zeldzaam voorval. En zal hij passen? |
Doordat beschikbare huizen zo zeldzaam zijn, moeten veel heremietkreeften
wel eens genoegen nemen met schelpen die eigenlijk te klein zijn voor het
nodige comfort. Komen ze vervolgens een schelp tegen die een beetje te
groot is, dan zijn ze soms toch gedwongen die te gaan gebruiken. Dat
betekent, dat er heremietkreeften met te grote en met te kleine schelpen
voorkomen in hetzelfde gebied. Wat is er dan beter dan woningruil als ze
elkaar tegenkomen en beide partijen daartoe bereid zijn? Na de transactie
bezitten beide dieren een woning, die beter bij hun eigen afmeting past.
Tot zover de theorie. Maar is het eigenlijk wel waar? Hebben beide partijen
voordeel van de woningruil? Door een rijke variatie van lege schelpen aan
heremietkreeften aan te bieden, hebben onderzoekers de perfecte afmeting
van een schelp bepaald voor elk formaat heremietkreeft. Daarna waren zij in
staat vast te stellen of beide partijen na een woningruil inderdaad dichter bij
de ideale situatie waren gekomen.
 |
|
De meeste woningen zijn al bewoond! |
Het antwoord is: meestal wel, maar ook vaak niet. In tweederde van de
gevallen van woningruil hadden beide partijen er voordeel van.
Wat valt er dan te zeggen over de overige gevallen? Een nauwkeuriger
bestudering van het gedrag van deze heremietkreeften leerde dat er zuiver
geweld in het spel was. Soms grijpt een van de twee heremietkreeften de
scharen van de ander en trekt. Ook komt het voor, dat hij zijn schelp met
een stevige roffel tegen de andere slaat. In zo'n geval komt het voor, dat het
aangevallen dier zijn woning verlaat ten gunste van de kraker en dan geen
andere keus heeft dan de schelp van de aanvaller in ruil daarvoor te
betrekken.
Literatuur
Briffa, M. & R.W. Elwood, 2001. Decision rules, energy metabolism and
vigour of hermitcrab fights. Proc. R. Soc. London B 268, 1841-1848. |