Tekst en foto's: Roel Dieltjes
De Nederlandse vivaria staan bekend om haar weelderige plantengroei; alles keurig geplaatst in straatjes en groepjes afgewisseld met solitairen. De meeste aquaristen die een aquarium bezitten in de categorie gezelschapsaquaria (A1) vinden het een sport om met planten fraaie creaties te maken door hierin contrasten in kleur, bladvorm en dieptewerking aan te brengen met het doel om een zo mooi mogelijk natuurgetrouw vivarium te verkrijgen; uiteraard conform het keuringsreglement.
 |
| Een mooi stukje natuur met zicht op de Rio Javari |
Bij de groep personen, die wat minder groene vingers hebben, zien we de vaak A2- & A3-vivaria, maar ook hierbij dient men diepte en contrasten aan te brengen, hetzij met stenen, hout of een combinatie hiervan, afhankelijk van de biotoop, waarvoor men gekozen heeft.
Zelf heb ik al een behoorlijk aantal jaren een C1-biotoop voornamelijk ingericht voor kikkers uit de familie van de DENDROBATIDAE. De soort die door mij verzorgd wordt is voornamelijk een bodembewoner en 'in de oerwoudbodem komen clustervormen en plantengroepjes niet zo veel voor denk ik, of beter gezegd,' dacht ik. Eigenwijs als ik was, ging ik vervolgens met regelmaat van de klok in discussie met keurmeesters en streed op deze wijze vaak een sportieve koude oorlog' uit met deze geleerden.
Er werd door de jaren heen mijn inziens heel wat water bij de wijn gedaan om toch maar in aanmerking te komen voor een bondsdiploma met het voorlopige eindresultaat, dat ik momenteel een tiental diploma's bezit en dat ik aan diverse districtskeuringen en viermaal aan een Landelijke Huiskeuring heb meegedaan. Uiteraard viel ik door mijn eigenwijze inrichting niet in de hoofdprijzen, want die gingen naar de bovenwatertuintjes met de straatjes, clusters en bosschages.
 |
 |
 | ||
| Van solitair -> | straatje -> | bosschage |
Reis naar Colombia
Het werd dus hoog tijd om zelf maar eens naar de tropen te gaan om te gaan kijken wie er nu eigenlijk gelijk had of heeft, het college keurmeesters, ikzelf of een ex aequo. Zo ben ik dan samen met Johan Egberts in september/oktober 2006 naar een nog redelijk intact stukje oerwoud afgereisd. Het was niet helemaal een primair stuk, maar toch redelijk ongerept. We zaten in Laeticia in de zuidoostpunt van Colombia op het drielandenpunt tussen Brazilië, Peru en Colombia. Overigens politiek en toeristisch een prima gedeelte om eens met vakantie naar toe te gaan.
De eerste en laatste dagen van deze fantastische reis brachten we door op het bedrijf van de Zwitser Bruno Keller in de omgeving van het dorp San Francisco. Dit dorp ligt gelegen in het Andesgebergte op ongeveer 1800 meter hoogte, ongeveer 1½ uur rijden van de hoofdstad Bogota. In deze biotoop heersen in september/oktober temperaturen wisselend tussen 10 °C, in de nacht, tot 25 - 30 °C overdag met daarbij een behoorlijke luchtvochtigheid van tussen de 75 en 95% in de nacht oplopend tot de 100% door de plaatselijke nevel.
Overdag is het relatief wat droger althans in de lucht; zo heerste bij mij onder de oksels een constante vochtigheid van rond de 100% veroorzaakt door de steile klimpartijen, warm weer en een ander klimaat. Zweten geblazen dus! Johan, mijn steun en toeverlaat hierbij, had daar gelukkig minder last van, want hij was hier ook al vaker geweest. In dit toch wel gecultiveerde gebied kwamen we tussen de koffieplantages en fruitboomgaarden heel wat interessante planten tegen, die we terug zien in de diverse terraria. Het was te veel om allemaal te benoemen, maar we zagen vele Tillandsia's (op dat moment helaas niet in bloei, waardoor een determinatie moeilijk was), veel orchideeën, veelal van het geslacht Oncidium, maar we hebben mogelijk ook een vertegenwoordiger gevonden uit het geslacht Masdevallia. Daar deze plant ook niet in bloei stond, was deze enerzijds dus eveneens moeilijk te determineren en anderzijds vanwege het feit dat ik geen orchideeënspecialist ben.
 |
 |
 | ||
| Oncidium in bloei | Eichhornia crassipes (waterhyacint) | Ficus repens |
We zagen de uit de kluiten gewassen Guzmania's (solitair groeiend) met een witte bloeiwijze. Er was ook een groot aantal kruidachtige planten aanwezig, zoals Tradescantia, in onze hobby voornamelijk bekend als de voedselplant voor o.a. wandelende takken.
De meeste Tillandsia's, Bromelia's en orchideeën groeiden in San Francisco voornamelijk solitair, maar er kwamen ook wel clusters voor en zelfs hebben we een keer een soort van straatje aangetroffen. Eindresultaat in dit persoonlijke wedstrijdje voor deze biotoop: keurmeesters versus mijzelf 1 tegen 1.
 |
|
| Tillandsia solitair groeiend | |
 |
|
| Neoregelia met bloeiwijze | |
 |
|
|
Koffieplantages bij het dorp San Francisco |
Met de verrekijker zagen we wel veel Bromelia's, waarbij soorten uit het geslacht Neoregelia behoorlijk vertegenwoordigd waren. Op onze uitvalbasis stond er zelfs een prachtige cluster van deze soort in een boom op ooghoogte. Een dergelijke grote cluster kan men in een terrarium slechts moeilijk creëren (door de afmetingen ervan en de vorm). De vraag komt dan spontaan bij mij op 'moet ik nog wel een straatje van deze soort in mijn terrarium houden?' Hier in Nederland koopt men ze per stuk, vervolgens slijmen ze na de bloeiperiode vaak weg en kunnen daarom niet naar behoren uitgroeien. Ze zijn echter wel erg eenvoudig te verwerken en zeer decoratief.
Voor de categorie terrarium (C1)
In Laetitia kwam ik echter wel meer voor de C1-categorie geschikte planten tegen, zoals vele Philodendron-soorten, Hoya spp. en ook de veel gebruikte Ficus repens. Deze erg woekerende Ficus wordt zeer regelmatig in terraria gehouden als achterwand- of zijwandbeplanting. De wortels kunnen zelfs door de siliconenkit heen groeien. Indien men deze plant gebruikt, dient men dus regelmatig de snoeischaar te hanteren. In Laetitia kwamen we deze Ficus tegen als muurdecoratie op een huis op een wijze, zoals we in ons land wel eens klimop of andere klimmers tegenkomen. Dit zegt in principe dus al genoeg over het gebruik van deze plant in een terrarium.
Voor de categorie speciaalaquaria (A2, 3)
Aan onze A2- & A3-vrienden kan ik mededelen dat in de hoofdstromen van de Amazone en grotere zijrivieren geen of maar weinig planten voorkomen met uitzondering van hele velden Pistia stratiotes en Eichhornia crassipes, respectievelijk en beter bekend als watersla en waterhyacint. Dit zal echter geen verrassing zijn. We zagen mooie houtstronken langs de kant liggen voor het oprapen. Wat wel opvallend was de kleur van het zand in deze stromen, namelijk bijna spierwit dus veraf van de te verwachten donkere bodem.
Voor de categorie gezelschapsaquaria (A1)
Voor de A1-vrienden onder ons kwamen we in de vele kleine beekjes en zijstroompjes veel verschillen tegen. In de wat open biotoopjes, waarin veel houtstronken en bladafval lagen (op licht zand) vingen we veelal de rovers, zoals diverse Crenicichla's, mesvissen (verschillende soorten), bladvissen (Polyacanthus), dwergcichliden van het geslacht Apistogramma, maar ook de diverse meervallen. In deze biotoopjes kwamen we maar weinig waterplanten tegen op wat randbeplanting (voornamelijk grassen) na. Vooral in de biotoopjes waar we veel kleine zalmen vingen, zoals o.a. Nannostomus marginatus en Hemigrammus ocellifer zagen we dichte plantendekens van een soort welke mij aan Mayaca doet denken. Ook kwamen we prachtige groene lelieachtigen tegen.
Kortom, we hebben vele verschillende biotopen gezien en wat de plantengroei betreft: we hebben het allemaal gezien, solitairen, straatjes, clusters en bosschages. Het opvallendste verschil wat mijn mening betreft is dat men vooral vaak een donkere bodem prefereert, die wij persoonlijk eigenlijk niet aangetroffen hebben; wel waren er vele schaduwplekken en biotopen met heel veel bladval.
 |
 |
 | ||
| Hoya spp. | Guzmania zonder bloem | Eeen in groepen groeiende orchideeënsoort |
Conclusie
Mijn conclusie na deze reis is dat er niets mis is met het creëren van al het moois, alleen moet men niet gaan overdrijven. Eigenwijzeriken blijven echter altijd bestaan, onder wie waarschijnlijk ook ik zelf. Het belangrijkste van onze hobby is en blijft dat we verantwoordelijk om dienen te gaan met onze levende have achter glas. En hierbij dragen keuringen (officieel of onofficieel, mits uitgevoerd door deskundigen) een steentje aan bij.
Literatuur
H. A. Baensch, G. W. Fischer, Mergus Aquarien Atlas, Foto Index 1 - 5, Mergus Verlag, Melle Germany, 1998
H.R. Axelrod, W.E. Burgess, N. Pronek, J.G. Walls, Dr. Axelrod's Atlas of freshwater aquarium fishes third edition, 1989
Rudolf Suttner, Das Fluss-Mooskraut ist eine feine Weichwasserpflanze, DATZ 7/2007 60e Jaargang, Eugen Ulmer Deutschland