Voor starters (12/15)
Alles over het opzetten en onderhouden van een tropisch zoetwatergezelschapsaquarium

De meest voorkomende aquariumplantensoorten (1/2)

Tekst: Wim Steinhoff (Natuurvrienden Zwolle, Zwolle) - foto's: Frans Maas

Het aantal plantensoorten dat geschikt is voor ons aquarium, is heel divers. De te bespreken soorten zijn slechts een greep uit de mogelijkheden.

Contrasterende bladkleuren  
Contrasterende bladkleuren en vormen maken een mooi geheel
 
Aquariumplanten kunnen we onderscheiden in echte waterplanten en moerasplanten. Echte waterplanten halen hun voedingsstoffen direct uit het water, hoewel er ook waterplanten zijn die het voedsel mede uit de bodem halen, zoals Vallisneria. Moerasplanten halen hun voeding uit de bodem. Sommige soorten moerasplanten, zoals de vaantjesplant, Lobelia cardinalis en Stricta-soorten vormen wortels, die in het water hangen, waarmee ze ook voeding uit het water kunnen halen.
Echte waterplanten zijn globaal genomen te herkennen aan het feit, dat als je ze met de ene hand aan de onderkant van de steel vasthoudt en met de andere hand aan de top recht omhoog houdt, ze bij het aan de bovenkant loslaten naar beneden vallen. Moerasplanten blijven dan rechtop staan. Ook hier zijn natuurlijk weer uitzonderingen mogelijk.
Soms wordt de term internodiën gebruikt. Daarmee worden de open stengelruimten tussen de bladeren bedoeld. Het is fraai als deze internodiën zo klein mogelijk zijn. Dat kan alleen onder zeer gunstige omstandigheden voor de plant. De watersamenstelling is voor aquariumplanten over het algemeen minder belangrijk dan voor aquariumvissen. Dus daar is een ruimere marge in. Indien bekend zal ik bij de bespreking van de soort ook de meest optimale watersamenstelling vermelden. Ook gebruik ik de term adventiefplanten. Dat is een vorm van vermeerdering bij sommige soorten moerasplanten. De plant vormt uit het hart een steel. Aan die steel groeien kleine plantjes. Zodra ze een paar wortels hebben en een centimeter of vier, vijf groot zijn, kunnen ze van de steel afgehaald en in de grond geplant worden.

De Latijnse namen veranderen nog steeds. Daarom is het mogelijk dat een door mij genoemde Latijnse naam inmiddels alweer verouderd is. Elke aquarist dient een goed boek over aquariumplanten in zijn bezit te hebben. Dan kun je direct wat zaken nakijken.

Alle onderstaande planten voelen zich lekker bij een watertemperatuur van 23 tot 26 graden C.

We zullen, indien bekend, het volgende vermelden:
- Latijnse naam
- Nederlandse naam
- Globaal uiterlijk
- Kleur (we moeten ons realiseren, dat de kleur van een plant bepaald wordt door de ontvangen lichthoeveelheid en de hoeveelheid beschikbare voedingsstoffen, in het bijzonder kooldioxide en ijzer).
- Water- of moerasplant
- Watersamenstelling
- Groepsplant of solitair
- Voorgrond-, middenzone- of achtergrondbeplanting. Er zijn diverse planten- soorten die zodanig getopt kunnen worden, dat ze zowel voor de voorgrond, middenzone als achtergrond geschikt zijn.
- Uit welk werelddeel de plant afkomstig is.

  Vallisneria asiatica
Vallisneria asiatica
Cabomba aquatica
Cabomba aquatica
Limnophila sessiliflora
Limnophila sessiliflora
Hygrophyla corymbosa
Hygrophyla corymbosa
Echinodorus tenellus
Echinodorus tenellus
Bacopa carolineana
Bacopa carolineana
Rotala sp.
Rotala sp.
Vallisneria asiatica
- Vallisneria
- Lange, rechte, lintvormige bladeren die vanuit het hart groeien
- Groen
- Waterplant, die echter met de wortels in de bodem moet hechten. Enige kalk bij de wortels is belangrijk
- Licht alkalisch en wat harder water
- Groepsplant
- Achtergrond
- Tropen, subtropen en Zuid-Europa
Bijzonderheden: de naam spiralis slaat niet op de bladvorm, want die is gewoon recht. Maar de naam slaat op de bloemsteel, die vanaf de plantvoet als een kurkentrekker gedraaid naar de oppervlakte gaat. Er bestaat een variant die kurkentrekkervormig gedraaide bladeren heeft, genaamd Vallisneria spiralis tortefolia. Dit is een heel fraaie soort, waarvan de lage vorm bruikbaar is voor de middenzone.

Cabomba aquatica
- Groene Cabomba
- Stengelplant met fijne, geveerde bladeren
- Groen en rood. De rode vorm is voor beginners niet aan te raden.
- Waterplant
- Zacht en lichtzuur water - Groepsplant
- Achtergrond, kort gehouden ook middenzone
- Zuid-Amerika

Limnophila sessiliflora
- Ambulia
- Stengelplant met fijne, geveerde bladeren
- Groen
- Waterplant
- Neutraal
- Groepsplant
- Achtergrond, kort gehouden ook middenzone
- Azië

Hygrophyla corymbosa
- Vaantjesplant
- Stengelplant met grote, gelobde bladeren (als een varen)
- Groen
- Moerasplant
- Neutraal
- Groepsplant
- Middenzone- en achtergrond
- Azië

Bacopa amplexicaulis
- Bacopa
- Stengelplant met grotere eivormige bladeren, kruisgewijs aan de stengel geplaatst.
- Groen
- Moerasplant
- Neutraal
- Groepsplant
- Voorgrond-, middenzone- en achtergrond
- Noord-Amerika

Echinodorus bleheri
- Reuzenamazonezwaardplant
- Smalle tot brede puntige bladeren aan stelen, die vanuit het hart groeien. De stelen met bladeren worden 25 tot 40 centimeter lang.
- Groen
- Moerasplant
- Neutraal
- Solitair
- Achtergrond
- Zuid-Amerika, ook Azië
Bijzonderheid: de soort vormt naast uitlopers ook adventiefplanten om zich te vermeerderen.

Echinodorus tenellus
- Dwergamazonezwaardplant of Tenellus
- Smalle, lintvormige blaadjes, die vanuit het hart groeien.
- Van groen tot roodachtig
- Moerasplant
- Neutraal
- Pure groepsplant
- Voorgrond
- Zuid-Amerika
Bijzonderheid: deze soort vermeerdert zich door uitlopers, die erg snel weer nieuwe plantjes dragen. Daarmee heb je binnen korte tijd een mooi grasveld.

Sagittaria teres
- Dwergsagittaria
- Smalle, lintvormige blaadjes die vanuit het hart groeien.
- Groen
- Moerasplant
- Neutraal
- Groepsplant
- Bij mindere belichting en voeding: voorgrond. Onder optimale omstandigheden kunnen de bladeren 10 centimeter of meer lang worden. Dan is hij alleen geschikt voor de middenzone.
- Noord-Amerika
Bijzonderheid: ook deze soort vermeerdert zich door uitlopers, die erg snel weer nieuwe plantjes dragen. Daarmee heb je binnen korte tijd een mooi grasveld.

Echinodorus osiris   Cryptocoryne wendtii   Leidse plantje
Echinodorus osiris Cryptocoryne wendtii Leidse plantje

Althernanthera reineckii   Cryptocoryne wendtii   Microsorum pteropus 'windelov'
Althernanthera reineckii Hygrophyla polysperma Microsorum pteropus 'windelov'

Ludwigia repens
- Ludwigia
- Stengelplant met kleine, enigszins gewelfde bladeren, die er uit zien als een in elkaar gedrongen ellips. De internodiën zijn relatief klein.
- De steel roodachtig. De bladeren onderaan roodachtig, bovenaan groen met een ietwat bruine opslag.
- Moerasplant
- Neutraal
- Groepsplant
- Middenzone en achtergrond
- Midden-Amerika

Aponogeton crispus
- Crispus
- Lange, smal ovaalvormige bladeren met spitse punt die sterk gegolfd zijn. De steel met bladeren kunnen vijfentwintig tot dertig centimeter lang worden.
- Groen tot roodachtig
- Waterplant
- Neutraal
- Solitair
- Middenzone en achtergrond
- Azië
Bijzonderheid: deze mooie plant groeit uit een knol. Het poten van deze planten heb ik al eerder besproken. De plant bloeit heel gemakkelijk in het aquarium met witte bloeiaren. Maar het bloeien gaat ten koste van de plant zelf. Daarom kun je beter de bloeiaar eruit knijpen. De plant kent een jaarlijkse rustperiode van een paar maanden, waarin hij nauwelijks groeit of zelfs geheel kan verdwijnen. Maar de knol blijft intact, zodat hij na de rustperiode gewoon weer terugkomt. Je kunt de knol ook uit de grond halen en een paar weken in een plastic zakje in de koelkast leggen. Na het planten van de knol gaat de plant weer groeien.

De andere afleveringen
1/15: Inleiding: aanschaf en inrichting van een aquarium (1/2)
2/15: Inleiding: aanschaf en inrichting van een aquarium (2/2)
3/15: Inrichting van de bak: beplanting (1/2)
4/15: Inrichting van de bak: beplanting (2/2)
5/15: Vissen kopen
6/15: Onderhoud
7/15: Voeding voor vissen
8/15: Voeding voor aquariumplanten
9/15: Het voorkomen en bestrijden van algen
10/15: Het voorkomen en bestrijden van visziekten
11/15: De verlichting
12/15: De meest voorkomende aquariumplantensoorten (1/2)
13/15: De meest voorkomende aquariumplantensoorten (2/2)
14/15: Een aantal vissoorten (1/2)
15/15: Een aantal vissoorten (2/2)