Voor starters (15/15)
Alles over het opzetten en onderhouden van een tropisch zoetwatergezelschapsaquarium

Een aantal vissoorten (2/2)

Tekst: Wim Steinhoff (Natuurvrienden Zwolle, Zwolle) - Foto's: Frans Maas

In dit tweede deel van het hoofdstuk over de bekendste vissoorten ga ik weer een aantal soorten bespreken, die geschikt zijn voor gezelschapsaquarium voor starters.

Plaatje
Plaatje (Xiphophorus maculatus)

We zullen, indien bekend, weer vermelden:
- Wetenschappelijke naam
- Nederlandse naam
- Hoog- of langwerpig gevormd
- Lengte in volwassen toestand (dat zijn ongeveer de lengten, omdat de lengte in volwassen toestand onder andere afhangt van de grootte van de bak, de hoeveelheid water die ververst wordt, de kwaliteit van het voedsel etc.).
- Kleuraanduiding (de kleuraanduiding, zoals beschreven, kan alleen worden bereikt bij dieren die onder optimale omstandigheden worden gehouden).
- Geslachtsonderscheid
- Watersamenstelling
- Scholen-, paar- of solitairvis
- Oppervlakte-, middenzone- of bodemvis
- Uit welk werelddeel het dier afkomstig is

Gymnocorymbus ternetzi
- Zwarte tetra of rouwrio
- Hoog 6 cm
- Rugpartij olijfgroen. Buik wit met krachtige, zilverglanzende boventoon. Op de kop via het oog een zwarte band, snuit eveneens zwart. Achter het kieuwdeksel alsmede onder de rugvin een brede zwarte dwarsband. Achterste lichaamshelft zwart. Rugvin, vetvin en aarsvin eveneens zwart. Overige vin- nen min of meer kleurloos doorzichtig, staartvin met witte punten. Oudere dieren zijn minder kleurintensief.
- De vrouwtjes zijn wat groter en dikker in de buikstreek en hebben een wat bredere rugvin.
- Geen eisen
- Scholenvis
- Middenzone
- Zuid-Amerika

  Gymnocorymbus ternetzi
Gymnocorymbus ternetzi
Rasbora pauciperforata
Rasbora pauciperforata
Trigonostigma heteromorpha
Trigonostigma heteromorpha
Dermogenys pusillus
Dermogenys pusillus
Hyphessobrycon flammeus
Hyphessobrycon flammeus
Corydoras sterbai
Corydoras sterbai
Yasuhikotakia sidthimunki
Yasuhikotakia sidthimunki
Rasbora pauciperforata
- Vuurstreeprasbora
- Langwerpig
- 6 cm
- Grondkleur geelwit, zilverglanzend. Rug geel tot bruinachtig doorschijnend. De kop aan de bovenzijde is geeloranje, de buik is zilverwit. Vanaf de kieuwdeksel een prachtig iriserende zachtrode tot koperrode lengtestreep, die zich uitstrekt tot in de staartwortel. Hieronder een blauwzwarte, smalle bies, die zich naar achteren verbreedt. Onderzijde staartsteel donker tot goudglanzend. Onder opvallend licht over het hele lichaam een zilverglanzende tot grasgroene gloed. Vinnen zachtgeel doorzichtig.
- Bij volwassen dieren is de buik van het vrouwtje voller en ronder dan die van het mannetje.
- Niet te hard en lichtzuur
- Scholenvis
- Middenzone
- Azië
Bijzonderheid: rustige, maar schuwe vis, vooral met drukke medebewoners.

Trigonostigma heteromorpha (oude naam: Rasbora heteromorpha)
- Kegelvlekbarbeel
- Tussen hoog en langwerpig in
- 5 cm
- Grondkleur zilvergrijs met zachtrode tot violetglanzende boventoon. Een blauwzwarte kegelvormige vlek siert het acherlijf. De hiervoor gelegen zone met prachtige goudglans. Vinnen geelachtig. Rug- en aarsvin aan de basis met rode gloed en eerste vinstralen bruinrood tot zwart.
- De mannetjes zijn slanker gebouwd en de zwarte vlek is groter dan die van de vrouwtjes.
- Niet te hard en lichtzuur
- Scholenvis
- Midden- en bovenzone
- Azië

Dermogenys pusillus
- Halfsnavelbekje
- Langwerpig
- 7 cm
- De grondkleur is sterk afhankelijk van de uiteenlopende vindgebieden. Uit Java afkomstige dieren zijn overwegend zilverglanzend, rug zachtbruin met groene boventoon, buik zilverachtig wit. Onder opvallend licht overheerst een blauwachtige boventoon. De verlengde onderkaak is doorgaans gesierd met een donkere lengtestreep, die ook rood kan zijn. Bij enkele exemplaren is een onduidelijke schoudervlek aanwezig. Vinnen geelachtig of krachtig geel.
- Levendbarend. Het mannetje heeft een gonopodium. Verder is het mannetje kleiner dan het vrouwtje en heeft een rode vlek op de rugvin.
- Wat harder en licht alkalisch water. Enige zeezouttoevoeging aan het water is goed voor de halfsnavelbek.
- Scholenvis
- Oppervlakte
- Azië
Bijzonderheid: halfsnavelbekken kunnen snel schrikken en zwemmen als reactie daarop tegen de aquariumruiten. Daarmee kunnen ze de onderste, naar voren uitstekende kaak beschadigen of zich zelfs dodelijk verwonden.

Het geslacht Corydoras
- Pantsermeerval; er zijn veel soorten Corydoras
- Tussen langwerpig en hoog in
- Varieert per soort van 3 tot 6 cm
- Varieert per soort. Grijsachtig, zilverkleurig, zwart en bruin - Voor alle soorten geldt, dat de mannetjes wat slanker zijn dan de vrouwtjes.
Van sommige soorten zijn de rugvinnen van de mannetjes wat spitser.
- Niet van belang
- Scholenvis
- Bodem
- Zuid-Amerika
De pantsermeerval is de meest gebruikte bodemvis. Ze woelen graag in de bodem, die daarom van fijn grind of zand dient te zijn en niet van grof grind.

Petitella georgiae
- Roodkopzalm
- Langwerpig
- 6 cm
- De kleur is zilver met metaalblauwe glans, naar de rug toe meer in groenachtig overgaand. De gehele kop, inclusief kieuwdeksels en nek, is bloedrood ge- kleurd. De vinnen, behalve de staartvin, zijn kleurloos. De twee staartvinlobben van de diep ingesneden staart worden gescheiden door een van de staartvinbasis uit puntig toelopende, diepzwarte streep. Op beide staartvinlobben bevindt zich verder een diepzwarte ovalen vlek, omzoomd door een crèmewitte tekening. De twee buitenste staartvinstralen zijn donker gekleurd.
- De vrouwtjes hebben een dikkere buikpartij.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Middenzone
- Zuid-Amerika

Hyphessobrycon flammeus
- Rode Rio
- Hoog
- 4,5 cm
- Grondkleur messinggeel, rug olijfgroen, buik witachtig, achterste lichaams- helft fraai rood iriserend. Twee duidelijke, min of meer kommavormige schoudervlekken, die zich naar onderen versmallen. Indien de lichtinval gun- stig is, wordt een smalle lengtestreep zichtbaar. Met uitzondering van de borstvinnen alle vinnen prachtig rood. Rugvin met melkwitte voorkant, aars- vin met zwarte zoom.
- De vrouwtjes zijn wat groter en minder intensief gekleurd dan de mannetjes.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Middenzone
- Zuid-Amerika

Yasuhikotakia sidthimunki (oude naam: Botia sidthimunki)
- Dwergbotia
- Langwerpig
- 4 cm
- Grondkleur zilverachtig met gele boventoon. Rug donkerder tot goudachtig bruin. Onderzijde zilverachtig wit. Op het lichaam diepzwarte vlektekeningen, die veelal ineenvloeien en slechts min of meer ronde uitsparingen van de grondkleur vrijlaten. De donkere pigmentering kan zich beperken tot de rug en de bovenste lichaamshelft, maar zich evenzeer uitstrekken tot op de onderste lichaamshelft. Op de kop is altijd een duidelijke streep aanwezig, die vanaf de snuit via het oog loopt. Bij oudere dieren is de pigmentering meer bruinachtig. De vinnen zijn kleurloos transparant. In de twee staartvinlobben ontwikkelen zich bij oudere dieren donkere vlekken, waarvan het aantal eveneens met de leeftijd toeneemt tot een maximum van drie vlekken in elke vinlob.
- De buikpartij van het vrouwtje is wat ronder dan van het mannetje.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Onderste waterlagen
- Azië
Bijzonderheid: de dwergbotia is een leuk en levendig visje, dat regelmatig wat in de bodem wroet. Maar dat neemt nooit dramatische vormen aan. Het is helaas een zeldzaam visje aan het worden, omdat het nog steeds moeilijk is na te kweken en de weinige biotopen, waarin het nog voorkomt, steeds verder afgebroken worden. Daardoor is de dwergbotia moeilijk verkrijgbaar en dus duur. Maar als je een schooltje aan kunt schaffen, zul je er zeker geen spijt van krijgen.

Crossocheilus siamensis
Crossocheilus siamensis

Crossocheilus siamensis (oude naam: Epalzeorhynchus siamensis)
- Geen Nederlandse naam bekend
- Langwerpig, 12 cm
- Vanaf het voorste snuitpuntje loopt via het oog een bruinzwarte band over het lichaam tot aan de uiterste rand van de staartvin. Aan de bovenzijde is deze band afgezet door een glanzende, goudkleurige streep, die echter niet in de staartvin doorloopt, maar in de staartwortel eindigt. Boven deze gouden streep is de rug donker olijfbruin, terwijl de buikpartij onder de zwarte lengtestreep zilverachtig met een enigszins roodbruine waas is. De borstvinnen zijn kleurloos, overige vinnen roodachtig.
- Onbekend.
- Niet al te hard water
- Solitairvis, maar het beste is met drie exemplaren in een wat grotere bak
- Bodem en soms middenzone
- Azië
Bijzonderheid: deze vis schijnt een van de weinige te zijn die regelmatig blauwe alg eet.

Thayeria boehlkei
Thayeria boehlkei
Poecilia sphenops
Poecilia sphenops
Poecilia reticulata
Poecilia reticulata
Moenkhausia pittieri
Moenkhausia pittieri
Hasemania nana
Hasemania nana
Tanichthys albonubes
Tanichthys albonubes
Thayeria boehlkei
- Hockeystick
- Langwerpig
- 6 cm
- Grondkleur zilverachtig wit, rug donkergroen met goudglans, buik vuilgeel tot lichtgroen. Vanaf het kieuwdeksel loopt een diepzwarte, brede lengtestreep tot in de onderste staartvinlob. Hieronder een fraaie goudglanzende zone. Rugvin aan de basis geelrood. Aarsvin aan de voorzijde met witte zoom. De overige vinnen kleurloos doorzichtig.
- Mannetjes zijn wat kleiner en slanker dan de vrouwtjes.
- Weinig eisen
- Scholenvis
- Middenzone en oppervlakte
- Zuid-Amerika
Bijzonderheid: doordat de onderste staartvinlob van de hockeystick veel groter is dan de bovenste zwemt de vis schuin met de kop omhoog in het water. Dat is ook de ruststand van de hockeystick. Alleen als de vis snel zwemt, bijvoorbeeld bij het vluchten, komt hij horizontaal. Ondanks het feit, dat het dier niet zo kleurrijk is, is het een heel apart gezicht om een 'wolk' van hockeysticks in rust, schuin in het water staand, in het aquarium te zien.

Poecilia sphenops
- Black molly
- Langwerpig
- 6 cm
- Black molly's zijn geheel zwart of zwart gevlekt. Het is een kweekproduct. De natuurlijke kleuren wijken hier sterk vanaf.
- Het mannetje blijft kleiner en heeft een gonopodium, een zogenaamd geslachtsorgaan.
- Wat harder en licht alkalisch water. Enige zeezouttoevoeging aan het water is goed voor de black molly.
- Paar vis
- Alle waterlagen
- De black molly komt niet in de natuur voor. De stamvorm komt uit Mexico. Bijzonderheden: veel groenvoer noodzakelijk. Contrasteert mooi met rode plaatjes. De black molly is gevoelig voor schimmelziekte.

Poecilia reticulata
- Gup
- Langwerpig gevormd
- Mannetje: 4 cm, vrouwtje: 6 cm
- Allerlei soorten kleuren zijn mogelijk. Het mannetje is veel mooier gekleurd dan het vrouwtje. Ook de gup die in de handel wordt aangeboden is een kweekproduct, die als zodanig niet in de vrije natuur voorkomt.
- Het mannetje blijft een stuk kleiner en heeft een gonopodium, een zogenaamd geslachtsorgaan, is veel kleuriger en heeft veel grotere vinnen dan het vrouwtje.
- Neutraal water. Enige zeezouttoevoeging aan het water is goed voor guppen.
- Paarvis
- Alle waterlagen
- Oorspronkelijke vindplaatsen: Midden- en Zuid-Amerika
Bijzonderheid: de gup komt in de vrije natuur in zulke grote hoeveelheden voor, dat hij ook wel het miljoenenvisje wordt genoemd. Ze zijn op veel plaatsen uitgezet om muggenlarven op te eten ter bestrijding van muggen. De nagekweekte exemplaren zijn heel divers van kleur en lijken niet meer op de wildvangvissen. Ze planten zich heel gemakkelijk voort, zelfs in een kleine bak.
Moenkhausia pittieri
- Diamantzalm
- Hooggevormd
- 6 cm
- Grondkleur licht messinggeel, rug donkerder, buik geelwit tot wit. Bij jonge dieren is een duidelijke lengtestreep zichtbaar. De bovenste lichaamshelft is bij opvallend licht prachtig goudglanzend, de onderste partij meer metaalach- tig iriserend. Over het gehele lichaam groen tot blauw oplichtende stippen. Rug-, staart- en aarsvin zachtviolet met witte uiteinden.
- Het mannetje heeft een grotere rug- en aarsvin dan het vrouwtje.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Middenzone
- Zuid-Amerika

Hasemania nana
- Koperzalm
- Langwerpig
- 4 cm
- Grondkleur geelachtig groen. Op de kieuwdeksels en de lichaamsflanken een zilverglanzende boventoon, veelal blauwachtig iriserend. De schubben dragen een min of meer donkere omranding. Ter hoogte van de borstvinnen begint een zilverglanzende lengtestreep, die zich versmallend uitstrekt tot op de staartsteel. Op de staartwortel een grote oplichtende zone, waarin een donkere streeptekening, die doorloopt tot in de middelste staartvinstralen. Ongepaarde vinnen min of meer roestbruin met krachtige melkwitte zomen. Overige vin- nen zachtgeel. Oogiris zilverglanzend.
- De mannetjes zijn wat slanker gebouwd dan de vrouwtjes en, eenmaal vol- wassen, intenser koperachtig gekleurd.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Middenzone
- Zuid-Amerika

Tanichthys albonubes
- Chinese danio
- Langwerpig
- 4,5 cm
- Rug bruinachtig groen tot geelbruin. Flanken aanzienlijk lichter. Buikpartij witachtig. Vanaf de snuit loopt een krachtige lengtestreep tot in de staartvin- basis. Deze eindigt hier in een rode, min of meer sikkelvormige vlek. De leng- testreep is afhankelijk van de lichtinval groenachtig tot goudachtig glanzend. Rugvin aan de basis rood gepigmenteerd, verder geelachtig met blauwe zoom. Aarsvin geelachtig groen.
- De vrouwtjes worden iets groter en hebben een dikkere buikpartij dan de mannetjes.
- Zacht en lichtzuur
- Scholenvis
- Bovenin de middenzone
- China, Kanton
Bijzonderheden: de Chinese danio is een levendig scholenvisje. Bij het pronken kunnen de mannetjes net zo snel achteruit- als vooruitzwemmen. De Chinese danio wil een lagere watertemperatuur hebben dan in onze tropische aquaria gewoon is, zo'n 18 tot 20 °C. Ook wil hij graag in zo'n 10 graden overwinteren. Hij kan dat zelfs in een tuinvijver onder het ijs. Hij houdt het bij een graad of 25 een hele poos goed uit, maar zal uiteindelijk toch gevoelig blijken voor deze hoge temperatuur.

Dit is het slot van de reeks artikelen voor de beginnende aquarist(e). Ik hoop verder, dat de serie voor velen nuttige informatie bevat, zodat u uw aquarium op een hoger peil kunt brengen.

Literatuur
60 Andere aquariumplanten in kleuren door A. Sanderse.
60 aquariumplanten in kleuren door A. Sanderse.
Aquarium Encyclopedie door John Dawes.
Betaalbare techniek en de weg naar een topbak door Theo Verheij.
Elseviers Aquarium Encyclopedie onder redactie van dr. J.D. van Ramshorst.
Het Aquarium van A tot Z door Hans Frey.
Tropische Aquariumvissen Encyclopedie door Esther J.J. Verhoef-Verhallen.


De andere afleveringen
1/15: Inleiding: aanschaf en inrichting van een aquarium (1/2)
2/15: Inleiding: aanschaf en inrichting van een aquarium (2/2)
3/15: Inrichting van de bak: beplanting (1/2)
4/15: Inrichting van de bak: beplanting (2/2)
5/15: Vissen kopen
6/15: Onderhoud
7/15: Voeding voor vissen
8/15: Voeding voor aquariumplanten
9/15: Het voorkomen en bestrijden van algen
10/15: Het voorkomen en bestrijden van visziekten
11/15: De verlichting
12/15: De meest voorkomende aquariumplantensoorten (1/2)
13/15: De meest voorkomende aquariumplantensoorten (2/2)
14/15: Een aantal vissoorten (1/2)
15/15: Een aantal vissoorten (2/2)